به قدر ضرور در آن حل نموده باز صاف كرده ، روغن بادام بر آن چكانيده ، نيم گرم كرده به او بخورانند .
و بهترين مرطّبات دماغ ، دوشيدن شير مرضعه بر تارك سر آن و چند قطره در بينى آن و خرقهء به شير تر كرده بر تارك آن انداختن و يا تراشهء كدو بر سر آن گذاشتن و روغن گل سرخ و يا مسكهء مضروب با آب بر بدن او ماليدن ؛ جهت ازالهء تشنّج و يبس در آن حين و بعد از آن .
و بهترين ملينات براى ايشان بعد [ از ] آن مطبوخِ مسهل مذكور ، مغز فلوس خيارشنبر و شيرخشت با روغن بادام و بعض ادويهء معينهء مصلحهء ديگر است .
و اگر علامات غلبهء بلغم بين باشد ، به تسخين آن كوشند ؛ زيرا كه از بلغم بيش تر واقع مىگردد ؛ به سبب غلبهء آن بر مزاج ايشان . و دواى شديد المنفعة در آن ، صعتر و مرزنجوش و جندِبيدستر و عود الصليب و زيره كرمانى است [ كه ] اجزاء مساوى [ باشند ] و زيره و جندِبيدستر و صعتر نيز هر سه جزء مساوى مفيد است .
و بالجملهء هر يك از مناسب باشد و لايق وقت دانند نرم سوده ، مقدار سه حبّه در شير مرضعهء آن حل كرده به او بخورانند . و اگر قليلى از آن در شيرى « 1 » حل كرده ، صاف نموده ، نيم گرم كرده ، يك دو قطره در بينى و گوش آن بچكانند مفيد است و فوراً به افاقه مىآيد .
و ماليدن جندِبيدستر و عود الصّليب و اندك مشك در هم سائيده با شير مرضعه و يا با آب اندك گرم نموده و بر شقيقه ها و ناخنهاى كف دست و پا و پرّه بينى « 2 » و اندكى خورانيدن نيز مفيد است .
به ادويهء مشروبهء مسهله و « 3 » شيافات ملينهء مخرجهء بلغم ؛ مانند آن مطبوخ به اضافهء رازيانه « 4 » و اسطوخودوس و صعتر و مرزنجوش نيز مفيد است و امثال اينها به تفصيلى كه - ان شاء اللّه تعالى - در كتاب معالجات امراض مختصّه بيان آن خواهد آمد .
هامش
( 1 ) . ب : شير .
( 2 ) . الف : دست و يا پرّهء بينى .
( 3 ) . ب : مسهله و ملينه .
( 4 ) . ب : تخم رازيانه .