شدن دندانهاى برآمده و مانع روييدن دندان است و ليكن بايد او را از امتلاء و تخمه بازدارند و علامت امتلاء ايشان ، انتفاخ بطن و بياض و غلظت بول و ديگر آثار امتلاست .
و اگر اتّفاق افتد در اين حال ، بايد به او چيزى نخورانند و در تنويم او كوشند .
و احساءِ لحوم خفيفه و هريسه كه با گوشت نرم پخته باشند و نان ميدهء جيد الطبخ و امثال اينها مناسب است .
و اگر از آرد ميده و شكر سفيد به شكل خرما سازند و در روغن كرده گاه گاهى يك عددى به دست او دهند كه آهسته آهسته بخورد و او را به لعبها و شغلها و ميوههاى مناسبه مشغول دارند كه پستان را فراموش نمايد و اگر به يادش آيد مذمّت آن را بسيار نمايند و بگويند كه « تلخ است و دهن تو تلخ مىشود مخور ديگر » و اگر حجّت نمايد ، به نحو مذكور تكمهء آن را تلخ نموده به دهن او گذارند .
و بهترين زمان فطام ، اواخر زمستان و اوايل بهار و اواخر تابستان است . و در هنگام گرما جايز نيست كه « 1 » خوف اسهال عظيم است و در زمستان نيز ؛ زيرا كه باعث سوءِ هضم و امثال آن است .
و اگر بنا بر ضرورت در فصل گرما اتّفاق افتد ، بايد كه چيزهاى مسكّن عطش مايل به قبض خنك ساخته هر ساعت قدرى بخورانند ؛ مانند دوغ شيرين و شيرهء تخم خرفهء بوداده با طباشير و امثال اينها و اغذيه پلاوِ خشك و ماست و نان و مانند اينها مناسب است . و از غذاى چرب بسيار پرهيز نمايند .
و بر تارك سرِ آن حنا بندند يك روز در ميان . و نشاسته در سركه و گلاب حل كرده بر آن طلا نمايند [ كه ] جهت تسكين تشنگى اطفال به غايت نافع است . و ليكن چون سركه مضرّ دماغ اطفال است ، تا ضرورت قوى داعى نباشد استعمال نتوان نمود .
و شبها حنا بر دست و پاى آن بستن و روز وقت ظهر در ميانِ دوغ گاوى سرد نشانيدن و بر بدن او ماليدن مفيد است اگر حالت طفل و بلد اقتضا نمايد .
اگر در فصل زمستان بالضرورهء شير « 2 » بازگيرند ، بايد كه اغذيهء حارّهء بالفعل بخورانند و از آب بسيار سرد منع نمايند . و فواكه و هرچه به او خورانند بايد كه مناسبت وقت و بلد را مرعى دارند .
هامش
( 1 ) . ب : زيرا كه .
( 2 ) . ب : از شير .