دور باشد و عفيفهء نيكو طينت باشد و فاجرهء زانيه بدكردار و مجنونه نباشد ؛ زيرا كه اخلاق و صفات و افعال به واسطهء شير او سرايت به طفل مىنمايد .
[ تغذيه صحيح مرضعه ]
و ببايد دانست اغذيهء « 1 » مرضعه و هر چه به آن مضرّ است كه هرگاه مرضعه به صفات موصوفه به هم رسد ، بايد كه تا يك هفته قبل از ارضاع و اقلًّا سه روز ، اغذيهء مناسبهء آن را بخورانند و از اغذيهء ضارّه بازدارند و همچنين از اعراض نفسانيه ؛ تا عند الإرضاع شير او نيكو باشد .
و بهترين اغذيه ، گندم و برنج و ذُرّت و گوشت برّه و بزغاله و ماهى تازهء بىعفونت و بى صلابت و ماش و امثال اينهاست . و بالجملة ، هر چه حسن صالح الكيموس « 2 » باشد و از بقول ، كاهو و اسفناج و از فواكه يابسه ، بادام و فندق .
بدترين لحوم ، گوشت گاو قديد و حيوان پير و ماهى متعفّن و نمك سود و بدترين بقول ، جرجير و خردل و بادروج و امثال اينها آن چه مفسد شير است و نعناع نيز خالى از فسادى نيست .
و بايد كه او را امر به رياضت معتدله و استحمام ملايم و دلك مناسب نمايند و مطلقا تعبى و همّى و غمّى به او نرسانند و گاه گاهى غضب اندكى - خصوصا كه بارد المزاج باشد - مفيد است ؛ به جهت تحريك و ثوران حرارت و تحليل موادّ فاسده .
ببايد دانست كه تدبير شيرِ غير صالح ، ضرور است ؛ مثلًا :
هرگاه شير غليظ و كريه الرايحة باشد ، دستور اصلاح آن ، آن است كه مرضعه را سكنجبين بزورى كه با ملطّفات - مانند فودنج و زوفا و حاشا و صعتر جبلى - طبخ نموده باشند بخورانند و هرچه با تلطيف باشد اطعام او فرمايند .
و در بعض امزجه ، قليلى خَلّ در طعام او داخل كردن باكى نيست و هفته [ اى ] يك مرتبه او را قى فرمايند به سكنجبين و آب گرم خورانيدن و رياضت معتدله و بدن را به آب گرم اكثر شستن و تناول اغذيهء طيّبة الرايحة در رفع فساد رايحهء لبن نفع تمام دارد .
هامش
( 1 ) . ب : كه اغذيه .
( 2 ) . ب : حسن الكيموس .