- كه طايرى است كه در مصر بسيار به هم مىرسد و آن دو نوع است سفيد و سياه ؛ سفيد آن ، خوش بو و مستعمل و سياه آن ، كريه الرايحة و غير مستعمل [ است ] - و دفق - كه نيز پوست حيوانى است نسبت به سمور حرارت آن كم تر و به اعتدال اقرب - و همچنين پوشش لندره و امثال اينها و ابريشمى و پنبه دار و پنبهء آنها بسيار باشد ، به حسب احتياج و مقدور پوشند .
و در حجرهها و مكانهاى گرم بر فرشهاى گرم نشينند و خوابند . و در وقت خواب ، لحافهاى گرم درپوشند . و حركات قويهء عنيفه درين فصل مناسب است ؛ به جهت آن كه مسخّن بدن و ملطّف اخلاط و جارى كنندهء آنهاست و تدارك برد و تكثيف و انجماد آنها مىنمايد .
و نيز اين احكام - خصوص استكثار در غذا - در شتا نظر به حال اكثرى است و مىتواند بود كه نظر به حال بعضى و اهل بلدى به خلاف آن باشد ؛ مانند آن كه اگر شتا جنوبى نباشد ، چنان است كه ذكر يافت و اگر جنوبى باشد كه باد جنوب در آن بيش تر وزد ، لازم است كه در آن تقليل غذا نمايند و در رياضت زياده كوشند ؛ به جهت آن كه در شتاى جنوبى ، برد مكثِّف ، قوى نمىباشد و بدان جهت در حجم اخلاط ، نقصان بينى كه احتياج به تكثير غذا باشد ظاهر نمىگردد ؛ پس تقليل غذا ضرورى نباشد و نيز به جهت آن كه چون در آن رطوبات بسيارى غلبه مىنمايند ، به جهت تحليل آنها احتياج به رياضت زياده مىباشد . و نيز به سبب فساد رياح جنوبى و غلبهء رطوبات ، اخلاط مهياى عفونت مىباشند پس در اين صورت ظاهر است كه قلّت غذا مطلوب است ؛ به جهت تقليل تحصيل فضول و دور بودن از عفونت .
و بدان كه منع از تنقيه و تحريك مواد در فصل شتا در صورتى است كه شتا بر طبع خود باشد و باد جنوبى در آن بسيار نوزد و الّا در بعض بلاد كه در فصل شتا اكثر امراض حارّه عارض گردد ، بدون فصد و اخراج خون نفعى صريح بين عاجل حاصل نشود ، و به دستور بر خلاف آن ؛ پس طبيب حافظ صحّت را مراعات اين امور لاحقه و معرفت بودن فصول بر طبع خود و عدم آن همگى در امر استعلاج از واجبات و لازمترين اشياست تا در
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 912
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٩١٢