بايد كرد و از اين ادويهء منضجه ، هر چه به هم رسد ، توان داد . و از آن كه صفرا اقسام است ، در نضج وى ، موافق آن ادويه كم و زياده توان كرد و آنچه از اوزان ادويه نوشته شد ، مدّ نظر بر شخص معتدل العمر و معتدل القيافه است ؛ پس اگر مريض طفل باشد ، موافق همان در اوزان نيز تقليل نمايند ؛ اگر مرد عظيم الجثه باشد ، حسب آن تكثير فرمايند و اين تصرّفات بر عقل طبيب است .
فايده : صفرا در سه روز پخته مىشود ، اگر منضج داده شود ؛ به شرطى كه صفراى خالص بود و اگر صفراى غير خالص باشد ، در پنج روز يا زياده بر آن ، حسب ماده پخته مىگردد .
منضج بلغم :
مويزِدانه بر آورده ، يازده دانه ؛ باديان نيم كوفته ، دو درم ؛ و اگر باديان رومى به جاى باديان كنند قوى تر باشد . اصل السوس كه بيخ مهك گويند از پوست كه بالاى وى است خراشيده و جوكوب نموده ، سه درم ؛ شكاعى نيم كوفته ، دو درم ؛ پر سياوشان ، پنج درم ؛ انجير زرد ، پنج عدد ؛ گل سرخ ، سه درم مطبوخ سازند ، چنانچه گفته شد ؛ گلقند عسلى ، هفت درم ؛ به آن افزوده تناول كنند و اگر سكنجبين نيز ضمّ كنند به قدر دو توله ، اعانت تمام كند در نضج . اما آن جا كه سرفه باشد ، سكنجبين نبايد داد و هر گاه بلغم شور باشد و شورى بلغم از آميختن صفرا مىشود ؛ لهذا بعضى آن را در صفرا شمرده و هر چه معدّل آن است ، منضج آن است .
فايده : بلغم در سه چند ايام نضج صفرا نضج مىيابد ؛ يعنى در نه روز پخته مىشود از دادن دوا ، به شرطى كه از جمله اقسام غير غليظ و غير رقيقه باشد و الا ممكن است كه در پنج روز پخته شود يا در زياده از نه روز نضج يابد حسب ماده ، و كم و زياده كردن ادويه بر رأى طبيب است .
منضج سودا :
سپستان ، بيست دانه ؛ عنّاب ، دو دانه ؛ گاو زبان ، دو درم ؛ بادرنجبويه ، دو درم ؛ بيخ مهك ، سه درم ؛ اسطوخودوس ، دو درم ؛ پرسياوشان ، دو