عروق و اعضاى دور فرود آرد . و مليّن ، آن كه آنچه در فضاى معده و امعاء و نواحى آن بود ، بيرون آرد . و در مسهل دادن ، شرط است كه اوّل منضج دهند ، به خلاف مليّن كه در وى منضج در كار نيست ؛ لهذا بيشتر ادويهء منضجه تليين دارند ؛ كما لا يخفى . اما اگر در مليّن دادن هم رعايت منضج خورانيدن نمايند ، بهتر است . مليّن مبارك كه اكثر امراض باطنيه و ظاهريه را مفيد است و با بيشتر مزاجها موافقت دارد ، حتى كه زنان حامله را نيز مىدهند و طفلان و پيران را به دستور ، و تبها و ورمهاى احشاء را به غايت نافع و با همه مواد موافق بود ؛ صفت آن : مغز فلوس خيارشنبر به قدر حاجت بگيرند و در گلاب يا آب گرم بمالند و صاف نموده ، بدهند . و آن جا كه حرارت باشد ، با آب كاسنى يا شيرهء تخمهاى ديگر بايد داد . و اگر ورم در احشاء بود ، با آب عنب الثعلب بايد داد .
آن جا كه شائبهء نضج بود ، شيرهء باديان و گلقند آميزند و بهترين چيزها در رفع بوى خيارشنبر ، باديان است و گلاب . و هر گاه خواهند كه مليّنِ مذكور قوى شود ، شيرخشت اصيل و ترنجبين اصيل ، ممزوج سازند . و اگر عنّاب و سپستان و گل بنفشه و مويز و گاو زبان و امثال آن ، حسب حاجت بجوشانند و با طبيخ او ، مغز فلوس حل كرده ، دهند اولى است . و گفته شد كه چون حرارت قوىتر بود ، هيچ دواى مطبوخ نبايد داد . و بايد دانست كه كسى را كه رودهء وى ضعيف باشد و مهيّا بر پيچش بود ، مغز فلوس را بى روغن بادام زنهار ندهند ؛ كذلك زنان حامله و پير را بى روغن بادام نبايد داد تا ايمن باشند از پيچش . اما اطفال شيرخواره را چون مغز فلوس دهند ، حاجت به روغن بادام نيست ؛ زيرا كه در شيرخوارگى ، سطح روده بدان ملاست دارد و مغز فلوس ، تشبّث در جرم وى نمىتواند كرد ، تا محتاج به روغن شد . و مقدار مغز فلوس در حق مرد كلان كه طبعش سخت باشد ، چهار فلوس عالمگيرى است و هر فلوس ، چهار درم ؛ هر درم ، سه و نيم ماشه ؛ زياده ازين نبايد داد كه احتمال ضرر دارد ، خصوص در معتدل مزاج .
ميزان الطب ( فارسى ) — صفحة 25
مساهمون: نصيرى
ص٢٥