باب بيستم در امراضى كه به مردان مخصوص است
فصل اوّل : در نقصان باه .
و استكمال اين عمل موقوف بر صحت اعضاى رئيسه است . و پوشيده نماند كه نقصان باه بر دوگونه است : يكى ، آن كه شهوت و آرزوى جماع ضعيف بود . دوم ، آن كه آلت مسترخى گردد .
قسم اوّل : در ضعف شهوت .
و اسباب ضعف انواع است : يكى ، آن كه بدن ضعيف شود از قلّت غذا و بدان سبب روح و ريح و خون كه ماده شهوت است ، كم شود . و نشان وى ضعف قوّت است و تقدّم جوع و علاجش تقويت است به اغذيهء لذيذه و ادويه مقويه و به لهو و لعب و غنا . دوم ، آن كه منى كمتر تولد كند مع تناول اغذيه به وفور . و نشان وى قلّت خروج منى و نزارت اوست و موجبش وقوع سوء مزاج است در آلات منى . و تضرر از مماثل و انتفاع از ضد ، دليلى قوى است بر نوعيت سوء مزاج و علاجش تبديل است . سوم ، آن كه منى متحرك نشود و لذع و دغدغه در ذات وى نماند ، اگر چه متولد مىشود و كثير بود . و ظاهر است كه تا منى در حركت نيايد و ابخره از وى نه بر آيد ، شهوت پديد نيايد . و نشان وى آن است كه