باب نوزدهم در امراض مثانه
فصل اوّل : در ورم مثانه .
و وى اگر حارّ بود ، وجع در عانه به شدّت بود . و وجع النخس و الانتفاخ و تب گرم و عسر البول پيدا باشد و علاجش فصد باسليق است در ابتدا و بعد سه روز ، رگ مابض زدن و مليّن مبارك دادن به آب عنب الثعلب . و در ابتدا زنهار مدرّات قويه ندهند و روادعات صرف قطعاً ضماد ننمايند ؛ خصوص در دموى . و هر گاه ماده ردى به جمع آرد ، در نضج و انفجار و تنقيهء مدّه و اندمال كوشند ؛ چنانچه قاعدهء اورام اعضاى باطنيه است . و اگر بارد بود ، از صلابت و لين ورم و ديگر آثار كه مخصوص بلغم و سوداست توان دانست كه سوداوى است و يا بلغمى . علاج : در بلغمى ، قى و حقنهء حادّ و نشستن در آبزن محلّل و نوشيدن مدرّات حارّ مع ماء العسل و خيارشنبر نفع دارد . و در سوداوى ، چيزهاى مليّن ضماد نمايند و نطول سازند و آب كرنب و آب نخود نوشانند . و از تخم خيارين و هليون و انيسون و پرسياوشان و فلوس خيارشنبر جلّاب سازند و روغن بادام آميزند و بدهند و قطعاً در ادرار مبالغه نكنند كه ضرر دارد . و بعد ظهور نرمى در ورم ، فصد صافن يا باسليق نافع است .