كه غشى و عرق سرد پديد آيد و باشد كه لرزه افتد . علاج : شبت و پودينه بجوشانند و در آب وى سكنجبين آميزند و بنوشند گرما گرم . و پنير مايهء همه حيوانات ، خصوص از خرگوش در تذويب خون شير بسته ، نفع تمام دارد . خاصيت پنير مايه است كه شير رقيق را ببندد و بسته را بگدازد .
فايده : بسيار باشد كه در معدهء اطفال شيرخواره ، شير ببندد ؛ به سبب فساد شيرده باضعف معده . علاجش بعد تذويب ، آن است كه از آن شيرده باز گيرند و عوض وى ، شير شتر يا شير گاو يا شير بز نوشانند و اين حيوان را سُداب و قيصوم خورانند و اگر باز گرفتن از آن شيرده ممكن نبود ، اصلاح غذاى وى نمايند و گاه گاه ترياق فاروق خورانند و قدرى طفل را دهند نيز و شكم سير ، شير قطعاً ندهند و شكم طفل پوشيده دارند و پودينهء خشك ، پنج درم خوردن در ساعت ، شير بسته بگشايد .
فصل نوزدهم : در فُواق ؛
يعنى هكهك . اگر سبب او تناول طعام كثير بود ، عقب طعام واقع شود فوراً . علاجش اخراج آن غذاست به قى و تجويد هضم . و باشد كه از خيربوا و پودينه بايستد يا خود به خود بايستد . و اگر سبب او باد بود ، عقب تُخمه و طعام باد انگيز واقع شود و اين كودكان را بيشتر افتد و علاجش چيزهاى باد شكن استعمال كردن است . و اگر به سبب خلطى بود حادّ الكيفيه يا دواى حاد ، علاج : نخستين ، قى فرمايند به سكنجبين و آب گرم . بهر تعديل ، لعابها و شيرهها دهند كه سرد و تر باشند . و در اين قسم ، آب گرم و روغن بادام جرعه جرعه نوشيدن و مسكه در طعام خوردن ، سريع الاثر است . و اگر سبب او رطوبت بلغمى بود كه بر سطح معده چسبد ، دهان پر آب بود و هضم فاسد و آروغ ترش آيد .
علاجش تنقيه است ، خصوص اسهال به ايارج . و اگر سبب او سوء مزاج بارد ساذج بود ، نشان او پيدا بود و علاجش تسخين است ، شرباً و طلاءاً و اكلًا و اين را و ريحى را و رطوبى را نافع ترين تدابير ، حبس نفس است و صيحه و غضب و حركت و امثال