[ 880 ]
فصل [ هفتم ] : در جوع الكلب
« 1 » اين ، مرضى است كه اشتها و طعام از حد طبيعى زياده شود و هرچند طعام كثير المقدار و مختلف الاطوار خورده شود و شكم پر گردد امّا گرسنگى كم نشود و سيرى حاصل نيايد و از غايت حرص طعام بر كسى كه شريك طعام او باشد مكالبه و مهارشه كند ؛ چنانچه خاصه سگان است ؛ « و لهذا سميت بها » و از آنكه سبب اين مرض پنج است ، هريك به قسم علىحده بيان كنيم :
[ 881 ] قسم اول : آنكه سوء مزاج بارد مكثف غير مفرط فم معده را افتد
: آن را جمع و منقبض سازد و قوت دهد پس اشتها در حركت آيد چنانچه عارض مىشود از مصّ عروق عند انصباب سودا بر وى ؛ زيرا كه هر واحد ، باعث قبض و تكثيف و تقويت فم معده مىگردد و اشتها همين است ؛ ليكن آنچه از تقاضاى طبيعت است چنانچه بالا در نقصان شهوت طعام گفته شد محمود است و جز آن مذموم . و ازدياد اشتها در بلدان بارده و زمان بارد ، به همين سبب است كه اهويه بارده بر قبض و جمع و قوت فم معده مخصوص است و از اين قبيل است كه اكثر مردم نزديك به موت گرسنه مىشود و طعام مىخواهند .
بدان كه با وجود حدوث مزاج بارد غير مفرط بر فم معده اگر مزاج ساير اعضا گرم باشد ، علت سخت قوى بود جهت كثرت تحليل و درخواست اعضا مر غذا را ؛ كما عرف انفا .
علامت اين قسم ، كثرت نفخ است . و قلت عطش . و ساير علامات كه لازم سوء مزاج بارد فم معده است ظاهر بودن . و غايط بسيار برآمدن ؛ مگر آنجا كه با وجود برودت فم معده ساير اعضا گرم باشد و مشتاق غذا كه در اين صورت ثفل بسيار نمىشود .
[ 882 ] فايده : سوء المزاج بارد كه به فم معده افتد اگر مفرط باشد يا در جميع اجزاء معده عام بود ، ابطال شهوت مىنمايد ؛ « لأنّها حينئذ لا ينفعل بأثر الإمتصاص و الإنصباب و يبطل
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Canine appetite.