ايرسا [ و ] مغز بادام تلخ ، از هريك چهار درم و حلتيت و تخم انجره ، از هريك يك درم ، كوفته و بيخته با عسل آميزند . و ايضا از اغذيه هرچه ناشف بود چون قلايا و كردناج تناول كنند . و رياضت در پيش گيرند . و از هرچه رطوبت افزايد بپرهيزند . و باقى تدابير از قسم پنجم اخذ نمايند .
[ 684 ] قسم هفتم : آنكه يبوست و حرارت شش موجب سعال شود . و علامت وى آن است كه در حالت گرسنگى و تشنگى به حركت ازدياد گيرد ؛ زيرا كه اين چيزها رطوبت را فانى مىسازد و يبوست مىافزايد . و به حمام مرطّب و تناول مرطّبات چون ماء الشعير كه با سرطانات برّيه پخته باشند و مانند آن سكون پذيرد . و ضيق النفس و عدم نفث و لاغرى بدن و سرعت و تواتر نبض باشد . و در اينجا ، سرفه مرض است و ضيق ، عرض . مرض مذكور چون مشتدّ شود و حرارت دل غالب شود ، به دقّ انجامد .
علاج : ماء الشعير و لعاب اسبغول و آب خيار به جلّاب بنوشند . و حب بارد مرطوب كه از رب السوس و مغز تخم كدو و تخم خيار و نشاسته و كتيرا و بنفشه و لعاب بهدانه و سپيدى بيضه ساخته باشند در دهن گيرند . و قيروطى كه از روغن بنفشه و روغن تخم كدو و موم سپيد ساخته باشند بر سينه نهند . و ناف و مقعد و قدم به روغن بادام چرب سازند . و در آب نوشيدنى لعاب بهدانه آميزند . و از اغذيه هر چيز مرطّب بود ، چون حريرهء سبوس و روغن بادام و شير بز خاصه كه جو خورد و گوشت مرغ فربه و پاچهء گوسفند و پالوده با قند و روغن بادام و خشخاش و مانند آن تناول نمايند . و اگر تب بود ، از شير احتراز لازم است و گرنه بهترين تدبير نوشيدن شير است . و به آب شيرين نيمگرم غسل كردن و در آبزن مرطبه نشستن ، مفيد .
[ 685 ] قسم هشتم : آنكه عارض شود خشونت در شش به سبب غبار و دخان يا صيحه و نعرهء قويه .
علاج : بهر ازالهء خشونت و درشتى و احداث ملاست و صافى ، لعوق « 1 » و حسو « 2 » بنوشند و حبهاى مرطبه در دهان دارند و روغنهاى مرطبه تجرع كنند و بر گلو ماليده
هامش
( 1 ) . صفت لعوق : بگيرند بنفشه و كتيرا و مغز تخم كدو و مغز تخم خيار و خشخاش سپيد [ و همه را ] باريك سازند و در لعاب اسبغول و بهدانه بسرشند و بليسند . و اگر روغن بنفشه بادام و مانند آن بيفزايند ، بهتر باشد .
( 2 ) . صفت حسو : بگيرند جو مقشر و خشخاش سپيد و بسايند با آب و شكر و روغن بادام افزوده ، حريره پزند .