سينه گرانى محسوس شود .
علاج : بهر تلطيف و نضج ماده ، بگيرند زوفا و انجير و حلبه و بيخ مهك و ايرسا و بجوشانند و بپالايند و عسل آميخته بنوشند . و اگر در سينه حرارت بود ، بيخ سوسن و سپستان و جو بجوشانند و صاف نمايند و ترنجبين و روغن بادام داخل نموده تناول كنند .
صفت معجونى كه سينه را پاك كند و مادهء غليظ را بپزد : زوفاى خشك ، پودنه ، بيخ سوسن ، خردل ، قردمانا ، پلپل ، تخم انجره ، انيسون ، از هريك مساوى بستانند و كوفته بيخته با عسل آميزند .
صفت حبى كه مادهء غليظ را پاك كند : رب السوس ، پنج درم ؛ پلپل ، قردمانا ، مغز بادام تلخ ، از هريك دو درم ؛ انگزد ، يك درم ، جمله شش داروست با ماء العسل بسرشند و حبّ كنند .
نوع ديگر : ربّ السوس و فلفل و شكر مساوى با آب باديان حبّ سازند .
نوع ديگر كه خداوند سرفه را كه به شب آرام نگيرد سود دارد : بگيرند مرّ و ميعه و كندر ، از هريك مساوى ؛ افيون ، دانگى و نيم حبّ كنند هريك به وزن دانگى و به شب اندر دهان نهند .
فايده : گاه باشد كه رطوبت لزجه از سر به سوى شش فروريزد على الدوام و معلول در جميع حال به مسلول ماند و فرق بينهما در مبحث سل گفته آيد .
[ 682 ] تنبيه : خلط پخته ، آن را گويند كه در رقت و غلظت معتدل بود و سپيد باشد يا كبود . و زرد و زجاجى سياه و اغبر ، دلالت بر عفونت دارد نه نضج .
[ 683 ] قسم ششم : آنكه رطوبت شش و سينه باعث سعال باشد . و اين نوع به مشايخ و مرطوبين عارض شود . و علامتش آن است كه بلغم بسيار برآيد و در حلق بچسبد و خرخرهء سينه پديد باشد ؛ خاصه در خواب و بعد [ از ] انتباه [ يعنى بيدارى ] .
علاج : بهر نضج ، با طبيخ باديان و تخم كرفس و بيخ مهك و زوفاى خشك ، پر سياوشان بنوشند و بعد از نضج ، در تنقيهء بلغم كوشند . و اين ، چنان باشد كه : تخم ترب و بيخ مهك بجوشانند و صاف نموده عسل آميزند و نوشيده قىء كنند . و بهر اسهال ، مسهلات مناسبه خورند . و نافعترين چيزها بهر اسهال در اين مرض ، « ايارج روفس » است . و براى نشف رطوبت ، اين لعوق به كار برند . صفت : رب السوس ، زوفاى خشك و
طب اكبرى ( فارسى ) — صفحة 493
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٤٩٣