اين را علاج نشايد كرد خاصة ؛ زيرا كه علاج آن مرض به شدت [ دشوار ] بود .
[ 667 ] يازدهم : آنكه عارض شود ورم در شش يا در ديگر اعضا كه مجاور و مشارك وى است ، چون حجاب حاجز و حجاب منصف و حجاب مستبطن اضلاع و كبد و طحال و سببش آن است كه [ در اثر ] حركت انبساط [ ريه ] را جاى تنگ بشود و ضيق الصدر ، همين است . و علامت اين قسم ، آن است كه نخستين عضوى از اعضاى مذكوره بآماسد ، پس بر تبع وى ربو پديد آيد .
علامت و علاج آماس كبد و طحال و ريه و حجب ، در جايگاه خويش مذكور است .
[ 668 ] دوازدهم : آنكه مسمى است بر تقلّص الحجاب . و آن را به تفصيل در فصل سوء نفس گفته آمديم در همين باب . و اين قسم را سواى « طريخى » كسى ديگر از اطبا ضبط نكرده .
[ 669 ] سيزدهم : آنكه امتلاى معده مانع انبساط شود و بدان سبب ربو پديد آيد . و علامتش ظاهر است .
علاج : تنقيهء معده كنند به حب اياره و مانند آن و از امتلا بپرهيزند و در تجويد هضم كوشند .
[ 670 ] چهاردهم : آنكه خناق محدث ربو شود . و اين ربو ، عرضى است مر خناق را . و خناق به تفصيل ذكر يافته .
[ 671 ] فايده : هرگاه اندر فصل خريف باران بسيار افتد و تابستان خشك و شمالى بوده باشد ، اندر زمستان بيمارىهاى شش بسيار افتد . و در جمله ، هواى سرد شش را زيان دارد ؛ مگر كسى را كه در هواى گرم مقام بسيار كند و از گرما رنج يابد . و بسيار باشد كه علت ربو ، ذات الريه شود . و بيماريهاى شش ، بسيار باشد كه بيمارىهاى جگر منتقل گردد ؛ چنانچه سوء مزاج سرد يا گرم كه اندر جگر افتد ، به استسقا انجامد . و هرچه در ربو سودمند و مضر است ، به تفصيل در قسم اوّل گفتهايم آن را مطالعه نموده به علاج بايد پرداخت .
طب اكبرى ( فارسى ) — صفحة 487
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٤٨٧