علاج : چيزهاى قابض مسدّد بارد كه بارها ذكر يافته باريك ساخته بر بن دندان پاشند . و اگر بدين تدبير صلاح نگيرد ، بيخ آن را به آهن گرم كرده داغ دهند يا به سلسلهء زر يا نقره آن را با دندان همسايه بربندند و بالاى آن ادويهء مزبوره بيفشانند تا استحكام گيرد .
[ 598 ] فايده : هرگاه دندانى درد كند يا به جنبش آيد و دوا سود ندهد و حاجت به افكندن وى شود و بيخ آن مستحكم باشد ، بايد كه ادويهها استعمال نمايند تا بيخ سست گردد و دندان به آسانى افتد ؛ زيرا كه اگر دندان بيخ مستحكم را بكشند ، درد عظيم تولد كند و تب و صداع و درد چشم آرد . و باشد كه كنار فك را بشكند و برهنه سازد .
اما تدبير تسهيل القلع آن است كه نخستين گوشت بن دندان را به مبضع بيارند [ و كنار زنند ] ، پس دارو برنهند تا قوت دارو به زودى به بيخ او رسد . و ادويه كه به اين كار آيد ، اين است : بگيرند پوست درخت توت و عاقرقرحا و نرم بكوبند و در سركه بسرشند و به آفتاب نهند تا چون انگبين شود ، پس هر روز سه بار بر بن دندان طلا كنند و دندانهاى ديگر را پوشيده دارند به خمير يا چيزى ديگر تا اثر وى در ديگران متعدى نشود . نوع ديگر : بستانند پوست درخت شاهتوت و پوست بيخ كبر و زرنيخ زرد و عاقرقرحا و زرد چوبه و شبرم و بيخ قثاء الحمار از هريك راستار است و همه را كوفته و بيخته ، به سركه سرشته ، سه روز بنهند ، پس طلا نمايند . نوع ديگر : زرنيخ احمر به سركه پرورده بر آنجا گذارند [ كه ] بيخ دندان را به زودى سست كند . و دردىّ سركه همچنين سستكننده است .
و شير انجير خام هم در اين باب قوى است . و برگ انجير تر باريك سائيده نيز نافع است .
طب اكبرى ( فارسى ) — صفحة 417
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٤١٧