[ 375 ]
فصل [ پانزدهم ] : در ضربه
« 1 » كه بر چشم افتد و به سبب آن ، حمرت يا ورم پديد آيد .
علاج : فصد كنند و به نقوعات خفيفه و ماء الفواكه طبع را ملايم كنند . و اگر احتياج باشد ، حجامت را نيز كار فرمايند . و پس از تنقيه ، بهر تسكين الم سپيدهء بيضه بمعه [ يعنى همراه ] زردى وى در روغن گل آميزند و بر چشم نهند . و بعد از آنكه ماده ردع يابد و درد تسكين پذيرد و سرخى زايل گردد اما كبودى در چشم باقى باشد ، بايد كه گشنيز و فوتنج و سنگ پلپل و زرنيخ طلا سازند تا كبودى دور شود . و سنگ پلپل ، عبارت از سنگى است كه در فلفل يابند .
بايد دانست كه تفرق الاتصال كه بر ملتحمه افتد از تيغ يا سنگ يا غير آن ، تدبيرش نيز فصد است و اسهال ؛ تا ماده بدونه [ يعنى به پايين ] پيوندد . و آن را كه خون آمده باشد ، خون از وى پاك كنند و شادنج مغسول با اندكى كافور بر وى كنند و سخت بربندند . و آن را كه خون برآمده نباشد ، توتيا پرورده كنند و زردهء تخممرغ بر پشت چشم نهند و در هر اندك مدت فصد و مسهل به كار مىبندند تا ماده گسسته شود . و گوش دارند تا رطوبتهاى چشم از وى بپالايد و به علاج قرحه و دبيلهء چشم رجوع بايد كرد .
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :. Trauma ; biow