سرخى كمتر باشد .
علاج : بعد از نضج ، بهر تنقيه دماغ حبوب و ايارجات دهند . و بهر ردع و تحليل ، صبر و حضض و مرّ و اقاقيا و زعفران با گلاب آميخته ، بر پيشانى و بر پشت پلك ضماد كنند .
قال « جالينوس » : « الصبر نافع من أورام العين ؛ لأنّه يمنع ما ينجلب و يحلّل ما حصل « 1 » » . و بهر نضج و تحليل ، لعاب حلبهء مغسول « 2 » و لعاب تخم كتان در چشم ريزند . و بعد از آن ، چون روز دوم يا سوّم بگذرد ، بهحسب انتهاء مرض ، ذرور ابيض « 3 » در چشم پراكنند و امر به توقف استعمال ذرور براى آن است كه اين ذرور قوى التحليل است و استعمال محلّلات خاصه اگر قوى باشند جايز نيست ؛ خاصّه در اورام ؛ مگر بعد [ از ] انتها .
نوع چهارم : در رمد سوداوى : و كحّالان ، اين نوع را رمد يابس گويند . و علامت وى ، آن است كه چشم خشك و گران و كمد اللون بود . و خلش كند . و زمان مرض اطالت كشد . و پلك سرخ گردد . و باشد كه به طريق ندرت در ملتحمه نيز حمرت پديد آيد . و رمد مذكور ، در اكثر با صداع يار [ يعنى همراه ] مىباشد ؛ خاصه اگر مزاج عليل سوداوى بود و دماغش خشك باشد .
علاج : بهر ترطيب دماغ ، اغذيهء مرطبهء جيد الكيموس كه در ماليخوليا ذكر يافته تناول كنند و ماء الشعير بنوشند و طبيخ بنفشه و نيلوفر و برگ خطمى و كدو و كشك جو بر مقدم سر ريزند . و هم بر اين طبيخ انكباب نمايند و استحمام لازم دارند . و روغن بنفشه
هامش
( 1 ) . ترجمه : « صبر ، نافع است از اورام چشم ؛ زيرا منع ريزش مواد جديد مىكند و آنچه هم ريخته را به تحليل مىبرد » . م .
( 2 ) . طريق غسل حلبه آن است كه حلبه را در آب شيرين اندازند و تا دو پاس بدارند پس ، آن آب برون اندازند و آب ديگر كه بيست و چند وزن حلبه بود آميزند و بجوشانند كه نصف آن بماند ، پس آن لعاب را بستانند و به كار برند .
( 3 ) . صفت ذرور ابيض : انزروت بستانند و بسايند و به شير خر يا شير دختران بسرشند و بر چوب درخت طرفا نهاده [ و ] در تنور كه به سرد شدن قريب باشد بگذارند ، تا كه انزروت بر آن چوب خشك شود پس برآرند و يك جزء اين انزروت و ربع جزء از نشاسته به هم آميزند و سحق كنند باريك . و باشد كه براى التصاق اجفان و كثرت چرك ، قدرى طبرزد يعنى نبات مصرى بيفزايند .
بعضى انزروت را چنان مدبّر مىكنند كه با شير مىسايند و در آفتاب خشك مىكنند تا سه كرّت [ يعنى تا سه مرتبه اين كار را بكنند ] ، پس داخل تركيب مىنمايند . و هنگام خشك ساختن ، احتياطا چيزى را كه در وى انزروت باشد درپوشند تا غبار [ در آن ] نيفتد .