نمايند در اغذيه و اشربه و فواكه مرطبه و تعاهد بر حمام مرطّب و شير بز بر سر دوشيدن و به طبيخ بنفشه و نيلوفر و برگ كاهو و شعير نيم كوفته و پوست خشخاش و ورد و بابونه آبزن ساختن و روغن بنفشه و نيلوفر و كدو و مانند آن در بينى كشيدن و بر بدن ماليدن سودمند است .
بدان كه از اغذيه ، گوشت فراريج و ماكيان فربه و بزغاله و اسفناخ و روغن بادام و مغز وى و مانند آن همه مفيد است بهحسب احتياج به كار برند . و بالجمله در تناول طعامهاى چرب و شيرين يا تفهء لذيذ راغب باشند و نان ميده كه به تازى خبز سميد گويند مفيد است . و از اشربه ، فالودجات رقيقه با روغن بادام و شكر آميخته ، موافق است . و كذلك دوغ گاو و از فواكهات ، به بطّيخ هندى و خيار دراز و انگور شيرين و سيب شيرين و خربزه مناسب است . و نيكوترين تدابير ، ترك رياضات است و دعت و سكون ورزيدن .
در صفراوى ، نخستين بهر ترطيب ، العبه و اشربهء مرطّبه دهند . و پس از حصول ترطيب ، مستفرغ سازند مادهء موجبه را به ماء الجبن و به اين مطبوخ كه ذكر مىيابد « 1 » . و ساير تدابير مرطبه كه بارها ذكر يافته از اغذيه و نطول و استحمام و تمريخ به كار برند . و بعد از تنقيهء تامّ ، تبديل مزاج نمايند به چيزهاى مبرّد مرطّب و ترك رياضت گيرند . و راحت و سكون و استماع غنا لازم دانند .
هامش
( 1 ) . صنعت مطبوخ : پوست هليلهء زرد ، تمر هندى و شاهتره ، از هريك ده درم ؛ آلو ، بيست عدد ؛ سپستان ، پنجاه عدد ؛ گل سرخ و تخم كاسنى ، از هريك پنج درم ، آنچه كوفتنى است بكوبند و در سه رطل آب بجوشانند تا يك رطل بماند ، پس فرود آرند فى الفور ده درم افتيمون در وى آميزند و بگذارند تا سرد شود ، پس آن را بپالايند و به يك دانگ سقمونيا و يك درم صبر مغسول و يك درم تربد آن را تقويت داده به بيست درم ترنجبين و شيرخشت يا نبات شيرين ساخته و بنوشند .
طريق شستن صبر : بگيرند صبر سقوطرى يك رطل و بكوبند و از غربال ببيزند ، پس افسنتين رومى و سنبل الطيب و قصب الزريره و دارچينى و سليخه و عود بلسان و حبّ بلسان و اذخر و اسارون و مصطكى از هريك سه درم بستانند و در دو رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد ، پس بپالايند و صبر را در هاون سنگين با طبيخ مذكور صلايه كنند تا باريك شود و در ظرفى نهند كه صاف شود . اجزاء درشت جدا سازند و ديگر بار در طبيخ مذكوره صلايه كنند و هرچند صلايه بيشتر كنند بهتر باشد ؛ زيرا كه قوت طبيخ خوبتر كسب خواهد كرد ، پس باز در ظرف نهند كه راسب شود صبر يعنى تهنشين گردد و آب وى آهسته بيرون آرند تا صبر بماند ، پس صبر را خشك سازند و سه درم زعفران سائيده با وى آميزند و نگهدارند و عند الحاجت ، بهقدر احتياج در ادويه آميزند . و مغسول ، نسبت به غير مغسول انفع است ؛ و الّا اگر غير مغسول به كار برند ، اسهال بيشتر كند .