[ 4917 ]
ماء الرماد :
آب خاكستر است .
اختلاف قوت آن به اختلاف اصل اوست ؛ چه آب خاكسترِ يتوعات و اشجار حارّه ، قوىتر مىباشد و مجموع آن ، گرم و معفّن و محرق و جالى و مجفِّفاند و استعمال آن در خارج جايز است ، نه شرب آن ؛ مگر قدر بسيار قليلى و آن ، برندهء گوشت زياد زخمها و منقّى و مجفِّف آن و نطول او جهت درد عصب و فالج و حقنهء او جهت قرحهء امعا ، نافع و شرب بسيار صاف او به قدر نيم مثقال جالى معده و قصبهء ريه و حابس قى و غثيان و اسهال رطوبى و مخشن و مصلح او روغن بادام است و نيم اوقيه او جهت خون جامد ، خصوصاً به سبب سقطه و ضربه در شكم منجمد شده باشد و جهت رفع سميت گزيدن رتيلا ، مفيد است .
[ 4918 ]
ماليقراطن :
اسم يونانى مالى به معنى عسل و قراطن ، آب است و ماء القراطن كه مستعمل اطبّا است ، محرَّف اوست و آن ، عبارت است از ماء العسل كه دو جزء آب باران و يا آب صاف را به يك جزء عسل بجوشانند تا ثلث بماند .
مليّن طبع و رافع قى و اذيت ادويهء قتاله و قراقر شكم و مقوّى اعضاى باردهء معده و جالى و منضج بلغم غليظه و مقوّى اشتها و مدرّ بول و حيض و رافع ضعفى كه از جماع باشد .
مضرّ اورام حارّهء احشاء و صفراوى مزاج و مصلحش آب ربّ ميوههاى ترش و قدر شربتش تا سى مثقال است .
[ 4919 ]
ماء الجمة :
آبى است كه از بلاد هند و چين مىآرند ؛ غليظ و سياه و بد بوى و گويند از نوعى ماهى حاصل مىشود .
در سوم ، گرم و خشك و طلاى او رافع قروح و آثار و حكّه و جرب و جوشش لثه و شرب ربع درهم او جابر شكستگى اعضا است در يك روز و به دستور ، در التيام عصب و عروق پاره شده بىعديل است .
[ 4920 ]
ماتون :
به تاء مثناة فوقانى ، اسم آبى است كه از ماهى نمكسود ترشح كند و به عربى ماء النون نامند .
گرم و خشك و حقنهء او جهت اخلاط غليظه و ورك و عرق النسا و قروح امعاء و طلاى او جهت تنقيهء جراحات كهنه مفيد است .