محرِّك اشتها و باه و مفتّح سدد و اعاده كنندهء قوتهايى كه از شرب دوا و از جماع كم شده باشد و پاد زهر سموم و مقوّى فعل معاجين و تراكيب و بالطبع ، رافع امراض باردهء دماغ و بالخاصية ، دافع امراض حارّهء آن وجهت جنون و نزلات و شقيقه و امراض سينه و گوش و بينى و سرفه و ربو و خفقان و غشى و قرحهء شش و ضعف دل و معده و جگر و استسقا و يرقان و درد معده و سپرز و گرده و رياح و فالج و لقوه و رعشه و مفاصل و عرق النسا و تقويت حواس و انعاش حرارت غريزى ، نافع و مداومت او با ماء العسل جهت اعادهء باه مأيوسين و طلاى او با غاليه و روغنهاى حارّه جهت تقويت اعضاى تناسل و تحريك باه و براحليل ، باعث شدت لذت جماع طرفين به حد افراط و شرب يك دانگ او هر روزه تا سه روز جهت درد معده و فم معدهء جديد و قديم ، مجرب و بخور او ، مصلح هواى وبائى و گريزانندهء هوامّ و بوييدن او در جميع امور مذكوره ، قوى الاثر .
باعث غليان خون و رقت آن و تولد شرى در محرورين و مصلحش كافور و ميوههاى سرد و تر و سعوط او با روغنها حارّه رافع امراض بارده دماغى و سدهء آن و گويند مضرّ امعاء است و مصلحش صمغ عربى و نزد بعضى ، مضعف روح كبدى است و قدر شربتش يك دانگ .
يك مثقال او كه با دو چند آن بنفشه و نيم مثقال صمغ عربى به سه دفعه در يك روز خورده شود ، تفريح او به حد مستى مىرسد و بدلش به وزن او مشك و زعفران است .
[ 3723 ]
عنب :
به فارسى انگور و به تركى ازوم نامند . بهترين او ، شيرين و نازك پوست بزرگ دانهء كم تخم است .
در اخرِ اوّل ، گرم و تر و در غذائيت ، بهترين ميوهها و به غايت مسمِّن بدن و معدل امزجهء غليظه و صاف كنندهء خون و مولد خون صالح وجهت افزودن پيه گرده و رفع مواد سودا و احتراق خلط ، نافع و مصلح حال سينه و شش .
مضرّ معدهء رطبه و ريحى و مصلحش زيره و رازيانه و مضر سدهء جگر و سپرز و قولنج ريحى و مصلح آن تخم كرفس و مليّن طبع و مورث تشنگى و مصلح آن سكنجبين و غذاهاى ترش است . آب سرد بعد از انگور ، به غايت مفسد او و مورث استسقاء و تبهاى عفن است و بايد بعد از چيدن او به دو روز تناول نمايند و ما بين دو طعام خورده شود .
دانهء او ، در دوّم ، سرد و خشك و مولد رياح و مضرّ معده و امعاء و سوختهء آن جهت