در اطعمه و ترشيها جهت اصلاح معده و خوردن ترشى او بعد از طعام ، مقىّء قوى .
مداومت خوردن او و اكثار آن مضعف باصره و قاطع منى و مغثى و مضرّ محرورين و مبخر و مصلحش آب ليمو و امثال آن و قدر شربتش تا هفت درهم و از تخم او تا سه درهم و بدلش رازيانه است و گويند بر سر گذاشتن اكليل شبت ، بالخاصية مانع امراض دماغى و مورث قبول عامه است و روغن او كه عصارهء او را بالمناصفة با روغن زيتون جوشانيده باشند تا رفع آب او شود و يا تازهء او را در روغن ريخته و بعد از يك شبانه روز صاف نمايند و مكرر تجديد كنند ، ملطّف و مسخّن و محلّل و جهت اعيا و درد مفاصل و تهبج اطراف و درد عصب و رفع قشعريره و لرز و تليين صلابات ، به غايت مؤثر است .
[ 3129 ]
شبرم :
نباتى است شير دار و منبتش معمورها ساقش شبيه به نى و پر گره و به قدر ذرعى و برگش شبيه به ترخون و برگ كاج و گلش بنفش و دانه او شبيه به عدس و مايل به سفيدى و زردى و بيخش سطبر و پر شير و قوى تر از ثمر و ثمرش قوىتر از برگ و بهترين او ، خفيف الوزن سرخ است كه شبيه باشد به پوست پيچيده .
در سوم ، گرم و در آخرِ دوّم ، خشك و قتّال و مسهل قوى بلغم و سودا و زرداب و با قوت قابضه و مفتّح دهن رگها و سدد و مدرّ اخلاط از عمق بدن و موافق معده و جهت قولنج و درد مفاصل و استسقاى زقى و ضماد او جهت قوبا ، بىعديل .
به غايت مضرّ محرورين و ضعيف البنية و مورث تبهاى تند و محترق منى مضعف اشتها و يك مثقال او كشندهء به قى و كرب و غشى و خناق و شير او ، نيم مثقال ، قاتل و غير مستعمل است و مصلحش در شير خيسانيدن و استعمال اوست با انيسون و مقل و هليلهء زرد و صبر ، و قدر شربتش تا يك دانگ و بدلش مازريون .
[ 3130 ]
شبه :
اسم عربى روح توتيا فارسى است و سبج را به فارسى ، شبه نامند و آن ، يكى از معادن و فلزات است و بعضى اسم اصطلاحى مصنوع از روح توتيا و مس دانستهاند كه به فارسى آن را برنج گويند و مراد از مطلق او ، معدنى است و آن ، شبيه به قلع و به كبودى مايل و از سرب ، اندكى دير گدازتر است .
در دوّم ، گرم و خشك و اكل و شرب در ظرف آن ، مقوّى دل و معده و رافع خفقان و سوختهء او جهت رفع بياض عين و سلاق و جرب و در اطليه جهت كلف و آثار و اورام ، مفيد .