و جهت اسهال ، سريع الاثر و در امراض چشم ، قائم مقام ماميثا .
مضر مثانه و مصلحش عناب و شربتش يك درهم و بدلش سماق است .
[ 3147 ]
شجرهء ابى مالك :
قسمى از عرطنيثا است و برّى و نهرى و منبتش كنار آبهاى جارى و سايهها و ساقش منحصر در يكى و مربّع و سبز و بعضى مايل به سرخى و برگش به قدر كفى و اطراف او مثل اره و در هر عقدهء ساقش دو برگ مىرويد و شاخههاى او ميان تهى و گلش بنفش و ريزه و ثقيل الرايحة و ثمرش به قدر نخودى و دانهء او سياه و باريك و بيخش بزرگ و لزج و بيرون ، سياه و اندرون ، سفيد چون بر آب زنند ، مثل صابون كف مىكند و به آن ، جامه مىشويند و آن ، غير چوره صبّاغان است .
در اوّل دوّم ، گرم و در يبوست ، قريب به اعتدال و بيخش از ادويهء شريفه و مسهل به رفق سودا و بهتر از لاجورد و رافع جميع امراض سوداوى و در رفع جذام ، بىعديل ؛ حتّى تصريح نمودهاند كه از مداومت او ، جذامى كه تغيير شكل شده باشد رفع مىشود و مقطع بلغم و جالى و ضماد بيخ برّى او جهت خنازير و طلاى برگ برّى و نهرى ، رافع صداع و التيام دهنده زخمهاست .
مضر مثانه و مصلحش سكنجبين و شربتش تا سه درهم و بدلش به وزنش حجر ارمنى است .
[ 3148 ]
شجرة الراهب :
« امين الدوله » از « محمد بن احمد » نقل مىكند كه شجرهاى است غير نبات ماهودانه ، در بلاد دمشق ، مزروع او نيز مىباشد . ثمرش شبيه به ثمر شاهدانه و روغنى كه از او مىگيرند ، در طعم ، شبيه به طعم او . دانههايى كه در شاخههاى بالا مىباشد ، مقىّء قوى و از اسافل ، مسهل بلا قىء و از وسط ، مقىّء و مسهل .
قدر شربتش از پانزده دانه تا چهل عدد است .
شجرهء مريم :
نبات بخور مريم است و بخور مريم ، مذكور شد . شاخههاى او ، در هم و مشبّك در يكديگر ، چون در آب گذارند دراز و باليده شود و چون خشك شود ، به حال اوّل عود نمايد .
در سوم ، گرم و در يبوست ، معتدل و مفتّح و رافع بلغم و محمِّر بشره و جالى و آب نقيع او جهت عسر ولادت و اخراج جنين ، بىعديل و طلاى او جهت بواسير و بهق و برص و اندمال زخمها و بردن گوشت زياد ، مؤثر .