او ، قسم اوّل و دوّم و پنجم است كه با تندى طعم و قبض باشد و تلخ نباشد و قوتش تا هفت سال باقى است .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و لطيف و ملطّف و منضج و مسخّن مقطع و مفتّح سدد و محلّل و مقوّى اعضاء و مدرّ حيض و فضلات و مخرج جنين و حصاة و جهت ربو و سعال و درد حجاب و معده و رحم و منع نزلات و زكام و رفع سميت ادويه و زهر افعى و تبهاى نوبه و حدّت باصره و تقويت و تنقيهء رحم و خوشبو كردن آن و تحليل رياح ، نافع است ، بخورا و ضماداً و شرباً و اكتحالًا و جلوس در طبيخ او و تدخين به بخار او جهت به هم آوردن فم رحم ، بسيار مؤثر است .
مضر گرده و مصلحش كتيرا و مضرّ امعاء و مصلح آن آب سپستان و كتيرا و بدلش دارچينى و قدر شربتش تا دو درهم است .
[ 2904 ]
سلق :
به فارسى چغندر نامند . آنچه در غايت سبزى و بزرگى برگ باشد سلق اسود گويند و آنچه ريزه برگ و مايل به زردى و ساق و برگ باريك باشد سلق ابيض نامند .
مركب القوى و حرارتش در اوّل و با بورقيت و قوت قابضه و رطوبت مائيه و جالى و محلّل و مبّرد و مطفى و جرم او ، حابس طبع و مائيت آن ، مليّن او و قليل الغذء و نفاخ و مفتّح و مقطع بلغم و جهت رعشه و تحريك باه موافق بهترين اجزاى او ، آب برگ و ساقههاى برگ او بهتر از بيخ اوست و از طبيخ ، بورقيت او زائل مىگردد و خوردن او با سركه و خردل كه طبخ يافته باشد جهت رفع سدهء طحال ، بسيار مؤثر و جهت درد گرده و مثانه و امراض مقعد ، نافع و آب او با ادويهء مسهله ، معين اخراج بلغم و جهت مفاصل و نقرس ، نافع و سعوط آن جهت تنقيهء فضول دماغى و با زهرهء كلنگ جهت لقوه و صداع و شقيقه و حمرهء عين و قطور نيم گرم او با روغن بادام جهت درد گوش و نطول طبيخ برگ و بيخ او جهت حزاز و نخالهء سر و قمل و ضنان - كه به فارسى رشك نامند - ، مفيد و ضماد آب نيم گرم او با بورهء ارمنى جهت تهبج پشت پا و استسقاء ، مجرب و حقنهء او جهت اخراج ثفل و سحج و بروز مقعد و طلاى برگ پختهء او جهت سوختگى آتش و جوششها و باد سرخ و ضماد برگ خام او جهت بهق و داء الثعلب و قروح خبيثه و سعفه و مفاصل و با عسل جهت قوبا و ثآليل و با حنا جهت خوب كردن موى و با روغن بادام جهت تليين اورام ، نافع و خوردن او با خردل و آبكامه ، مسكّن قولنج و رياح غليظه .