ظاهر ، باعث سخا و شجاعت و خوبى ادراك مىگردد و در هر مزاجى خمر ، محرِّك خلط غالب و آثار آن خلط است ؛ چه كثيف الخلط را باعث ملال و گريه مىشود و در لطيف الخلط ، سبب خنده و سرور و صاحبان اخلاط حارّه را موجب غضب و اخلاط باردهء رطبه را علت سكوت و خوف .
چون مراعات استعمال خمر به حسب مقدار و سن و فصل و مكان و دقت كرده شود جهت حفظ صحت و نيكو كردن فكر و رنگ رخسار و تقويت فهم و هاضمه و دل و معده و جگر و نفوذ فرمودن غذا در ماساريقا و فربه كردن بدن و تحليل فضلات و اخراج كثيف آن به اطلاق و لطيف آن به ادرار و عرق و اخراج صفرا به بول و عرق و دفع بلغم و سودا به تليين طبع و جهت تقويت حواس و اعضاى اصليه و نشاط و فرح و رفع جوع كلبى و وحشت و خيالات ناخوش و ماليخوليا و جنون و نيكو كردن اخلاق و رفع بخل و غضب ، مؤثر و باعث شجاعت و سخاوت است و ترياق اكثر سموم و مفتّح سدد و مقوّى باه و مانع پيرى و رافع تهبج بدن و رمد بلغمى است .
ممزوج قسم سفيد او جهت تب دق و ترطيب اعضاء و تب غشى و صرف او جهت تب ربع و بلغمى و رفع ضرر هواى وبائى و در ضماداًت جهت تحليل مواد و نفوذ فرمودن و بدرقه شدن قوت ادويه و خوردن او تا به قدر ربع رطل با آب سيب و گوشتاب چربى جهت غشى و بىهوشى ، مجرب است .
منافع جزئى او ، زياده از تحديد و هر گاه مراعات شروط و مقدار نشود ، مضرّت او به مراتب زياده از منافع است .
بالجملة سبب موت فجاة و خناق و امراض دماغى ؛ مثل سكته و صرع و فالج و جنون و سرسام و رعشه و امثال آن و درد چشم و امراض گوش و خيشوم و دهان و دندان و زبان و اسهال دموى و ورم جگر و سپرز و خفقان و ضيق النفس و بطلان باه و اورام خطرناك و آكله و جوششها و فساد هضم و ضعف قوّتهاى دماغى و حيوانى و طبيعى و مورث تبهاى محرقه و مركبه و غشيّه و استسقائى كه علاج پذير نباشد و مولد سنگ مثانه و گرده و حرقة البول و ضعف اعصاب است و ساير مضرات او را حدى نيست . از آن جمله كه مضرّت عاجل و سهل العلاج است ، علت خمار است كه با تقلب نفس و برد اطراف و غثيان و تهوع و اعراض هولناك مىباشد و مضرتهاى آجل بدنى را اكثر ، علاجى نمىباشد و
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 374
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٣٧٤