[ 1865 ]
حمام :
به فارسى كبوتر نامند و صحرايى و خانگى مىباشد . در آخرِ دوّم ، گرم و در اولِ دوّم ، خشك و با رطوبت فضليه و بچه اهلى آن ، بهتر ؛ خصوصاً تازه پر و بال بر آورده باشد و مقوّى گرده و مولد خون و منى و مسمِّن و قاطع اخلاط بارده و جهت فالج و لقوه و رعشه و استسقاء زقى و طبلى ، نافع و طلاى خون او بر جبهه جهت قطع رعاف كه از حجب دماغى باشد و به دستور ، آشاميدن قدر باقلا از خون مجفِّف او و ريختن خون گرم او در جراحت سر كه به استخوان رسيده باشد ، باعث التيام آن و اكتحال او جهت جراحت چشم و كمنه و غشاوه و طرفه خصوصاً خونى كه در بال تازهء او باشد .
سرگين او در سوم ، گرم و خشك و با آرد جو جهت اورام صلبه و با روغن زيتون جهت سوختگى آتش و با سركه جهت تحليل خنازير و به دستور ، با تخم كتان و با عسل و تخم كتان جهت گشودن دمل و قلع خشكريشهء زخمها و با حرف و خردل جهت نقرس و شقيقه و صداع مزمن و درد پهلو و مفاصل و با آرد جو و آب و سركه و عسل كه با هم پخته باشند جهت دمل و خنازير و اورام صلبه و با آرد گندم و آب و قدرى قطران كه مرهم كرده ، سه شبانه روز بر برص ضماد كنند باز به دستور تجديد نمايند ، در ازاله برص ، به غايت مؤثر و با سركه جهت سعفه و اقسام استسقاء و آشاميدن آن از يك درهم تا سه درهم با سكنجبين جهت استسقاء بارده و دو درهم او با سه درهم دارچينى جهت حصاة ، مجرب و نشستن در طبيخ سرگين او جهت عسر البول و پيه او جهت رفع آثار قروح و اكتحال محرق او كه با موى سوخته باشند جهت غشاوه و ظلمت بصر و بستن زندهء بچه كبوتر كه شكم او را شكافته باشند جهت رفع سمّ افعى و عقرب و ماليدن سرگين سوختهء او با سركه بر اطراف بينى جهت قطع رعاف ، بىعديل و طلاى پنج عدد از تخم او با پيه خوك بر احليل جهت تحريك باه ، به غايت مؤثر و چون اطفال ، با عسل تناول نمايند ، زود به سخن آيند و خام او جهت خشونت سينه و نيكو كردن رخسار و تسمين بدن مفيد و سكون صاحب آبله در جائى كه كبوتران در زير او يا در بالاى او باشند ، بالخاصية مورث شفاى آبله دارد و مجاورت آن سبب امن از خدر و فالج و سكته و سبات و طاعون و باعث ازاله وحشت و فساد هوا مىگردد و خوردن بچه كبوتر به عنوان مداومت ، مورث برص و كبوتر صحرايى خشك تر و لطيف تر از اهلى .
مجموع آن ، مضرّ محرورين و مصدع و محرق خون و مصلحش پختن او با آب غوره و سركه و خوردن كاسنى و خيار است و چون با روغن كنجد ، بدون آب و نمك طبخ نمايند