هر روز تمام تن او را به آب فاتر بشويند يا يك روز در ميان دور سرما يا سه روز يا پنج روز ليكن در محل گرم و بعد از ان خشك سازند و بروغن چرب كنند و در غندق يا مهد بندند و در حين غسل احتياط كنند تا آب در گوش او نرود و اين غسل زودزود تا چهل روز مناسب بود و اگر بآبهاى باشد كه درو علفهاى مناسب نافع جوشيده مثل بهنگرا و حليه و خار ترنجبين و امثال اينها بهتر بود بعد چله هر هفته يك نوبت غسل يا استحمام معتدل و تدهين مذكور مناسب بود و اين تدهين زودزود نرينه را تا چهار ماه مناسب بود بروغن تازه گاوى و گوسفندى و با دنبه تازه يا پيه تازه و يا مادينه را دو ماه بروغن بنفشه بادام و امثال آن و بعد از ان نرينه را هفتههفته و اگر ادهانى واقع شود كه بتجربه يافته باشند كه نفع مناسب ايشان داشته باشد و حافظ صحت بود اولى باشد و بعد سه روز از ولادت در مهد بستن اولى بود جهت حفظ از مضرت آلايش و بايد كه بعد از غسل اندر گرداگرد خم كردن و در پس گوشها و كش رانها و بغلهاى طفل برگ مورد سائيده با گل سرشوى ضم كرده بپاشند تا خراب نشود و در سرما گل تنها كافى بود و در حين روغن ماليدن بايد كه اعصاب و عضلهاى او را كه بر دو طرف مهرهاى پشتست تا گردن او چرب كرده بانگشت تر نرم بمالند تا كوفتگى و ماندگى و تشنجى كه به جهت رياضت غلبه اعتماد حاصل شده باشد بر طرف و بسيار اطفال را ديدم كه گريه مىكردند چنانچه نزديك بود كه بيهوش شوند و شير نمىگرفتند و به هيچ وجه خاموش نمىشدند چون اين تدبير كردند شير گرفتند و بخواب رفتند و عوام اين حال را رگ پشت گويند و درين حال شكم ايشان را شافى فروآوردن بغايت نافع بود و بايد كه در حين جنبانيدن مهد جهت خواب آمدن طفل عنف نكنند تا كوفتگى نيابد چه اين حركت رياضتى تامست مر ايشان را و بايد كه بلحن خوش جهت او ذكرى بگويند معتدل زيرا كه طبع ايشان بغايت لطيف است و از ادراك صورت ملائم لذت تمام مىيابند و از غير ملائم نفرت و بهترين شيرى كه طفل خورد شير مادرست به شرط صحت و جوانى و بهتر آن بود كه مادر معتاد باشد بادويهء مقويه و حافظ صحت بدستور مذكور تا مزاج طفل را ازين زمان باز كمال قوت مطلوب حاصل شود و اين اصلى عظيم بود و اگر مرضعه چنين بود مادر نه چنين باشد آن مرضعه اولى بود و شير بيگانه صحيح قوى مزاج بهتر از شير مادر ضعيف مزاج بود و حكما بعضى در مرضعه نيكى اخلاق را نيز شرط كردهاند و اين بغايت تدبير نيكوست در محفوظ ماندن شخص از مضرت افراط اعراض نفسانى و شير جوان بهتر از شير كهل بود و شير مريض و آبستن بغايت طفل را مضر باشد و در اوائل ولادت چون مادر را تعبى اعظم رسيده
خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — صفحة 72
مساهمون: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
ص٧٢