اطفال و مشائخ و ناقهين كه ضعف القوى و اعضااند اهتمام بيشتر و بهتر بايد امّا تدبير اطفال و كودكان بايد كه چون طفل متولد شود تن او را از خنكى هوا حفظ كنند به لباس و غيره انگاه رودهء ناف او را كه بجفت او كه آن را مشيمه گويند متصلست به دو انگشت تر و شهادت آن را آهسته گرفته بمالند از طرف شكم به طرف جفت تا چيزى كه در وى باشد از خلط و باد بيرون رود پس آن را بريسمانى نرم بافته و بروغن چرب كرده بهبندند از دو محل يكى نزديك ناف و يكى بقرب شبرى دور تر و آنچه نزديك ناف بندند بسيار محكم بندند تا الى بطفل نرسد پس از بيرون بستن دوم به مقدار عرض دو سه انگشت آن را به تيغ تيز برند و بالخاصه چنان يافتهاند كه چون بر كليد نهاده آن را قطع كنند طفل دزدى كم كند و بعضى ازين رودهء ناف را به كمتر از شبرى قطع كنند و آن نيك نباشد زيرا كه بتجربه چنان يافتهاند چون از شبرى زياده قطع كنند آن طفل را قوت ماسكه مثانه بيشتر بود و كميز بر خود كم كند و چون از شبرى كمتر قطع كنند كميز بسيار بر خود كند و تا نيك بزرگ نشود ترك آن نكند و نيز بتجربه چنان يافتهاند كه رودهء ناف را چون نيكو از باد و خلط پاك نكنند و نيكو نهبندد در خصيه و زهار طفل باد پيدا شود و در مثانه و يا رحم و يا معده علت پيدا كند و بعد ازين بايد كه نمك سوده بر تمام تن طفل نيك بپاشند و لحظهء نيكو او را پيچيده در آن حال بگذارند تا تن دمى نمك خورده شود و عفونات كمتر قبول كند بعده در ظرفى گشاده به آب نيم گرم بشويد و در اول سختى او را در ميان شور آب رها كنند و از ان آب شور بدرون چشم و گوش و بينى او برسد بعد از ان به آب پاك بشويند و بردارند و خشك سازند و تن او را در خرقهاى نرم پيچند و گرمى بر تن او قريب بگرمى رحم نگاه دارند چندانكه بآهستگى بهواى بيرون معتاد بهشود و بعضى هستند كه بچه را اندك سوده بر تن او رقيق بپاشند و همچنان نشسته در خرقه پيچند يك شبانه روز و بيشتر از ان بشويند و بتجربه چنان يافتهاند كه آن طفل را اعضا كمتر جوشش كند و كمتر عفونت پذيرد و اگر در اول بنمك آب بشويند هم شايد و بعضى طفل را بعد از نمك به آبها مىشويند كه در آن اندكى سماق و قسط و شادنه و حليه و امثال آن جوشيده باشند و اين نوع تدبير در پرورش ايشان ازين وقت باز بيشك منافع كليه دهد در حفظ الصحة بر ايشان على الخصوص كه آن ادويه را خواص نيكو بود در تقويت اعضا و قوى و اعتياد حكمى واقع شود و بايد كه در حين بستن در خرقه كه آن را غندق گويند بعضى اعضاى او را كه در وقت ولادت ضرب يافته باشد و ناهموار شده و از موضع مقرر تغير يافته بدستكارى هموار كنند بوضعى كه بايد بتخصيص سر و پيشانى او را و پايها و دستهاى او را بر ان شكل كه مىبايد راست كنند انگاه بهبندند و بسيار محكم نهبندند
خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — صفحة 70
مساهمون: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
ص٧٠