و شير او اقلا تا هفته فاسدست شير تندرستى بايد داد و شير پسرى جهت دختر و شير دخترى جهت پسر بهتر باشد و بعض گويند كه نخست بايد كه طفل شير قله مادر خورد تا اجزاى اصليه و اعضاى او به بندان بهبندد همچو مايهء شير را و بهتر فربه شود و اين نيك فكريست مادر بايد كه تا هفته شير خود را مىدوشد و مىريزد و اگر برنج بيك هفته آسايش نيافته باشد تا وقت خوشى او همين نوع بايد كرد و بعد از ان شير چون برنگ نيكو و قوام معتدل آيد چنانچه معروف ايشانست طفل را شير دهند و مرضعه را بايد كه مطلقا در وقت شير دادن نخست سر پستان را لختى بمالد و شير اندكى بيرون كند انگاه در دهن طفل نهد و بدست اندك پستان را مىفشارد تا او را در مكيدن مددى باشد و كام و زبان و حلق او كوفت نيايد و اگر روان و غلبه باشد اندكاندك پستان در دهن او مىگذارد و بيرون مىآورد تا شير در گلوى طفل نماند و در منفذ بينى او نجهد ازين فعل نفعى عظيم به دو رسد و بايد كه تا يك سال و بيشتر طفل را يك هفته از جانب راست شير دهند و يك هفته از جانب چپ تا وضع جانبين او متساوى باشد و هرگاه كه طفل از گريه بشير خوردن خاموش شود معلوم شد كه گرسنه بوده و اگر خاموش نشود و شير نگيرد و بيشك او را املى باشد و يا وحشتى در مزاج به زودى تدارك بايد كرد تا از گريه وحشت بيشتر نشود و علاج مشكلتر گردد ديدم كه بعضى اطفال از غلبهء گريه غشى كردند و بعضى فسق و بعضى نتوسرهء پيدا كردند و بسيارى گريهء اطفال باندك سببى تا اتمام چله ولادت بود و گويند عورات كه چله مىدارد و بعد چله بسبب قوى گريه مىكند چون جوع و كوفت اعصاب و امثال آن و بعضى تا چهار ماه گريه بسيار مىكنند باندك سببى و ليكن سبب گريه چلهاش اضعف بود جهت عجز ضعف در تن و قوى و قصور مراعات درد گوش بيشتر ايشان را رنجه مىدارد و قى شير اطفال را منع نبايد كرد ما دام كه از افراط آن مضرتى عظيم نباشد زيرا كه معدهء ايشان بدان پاك مىشود و زود فربه مىشود و خوب مىمالند و ديدم چندين را كه افراط مىكردند مرضعه سر پستان و حوالى آن را بعبر كه بر تن و جامه مىمالند آلوده مىگردد و طفل از ان مىمكيد با شير و بوى آن مىشنيد و قى كم مىشد و بسيار قى كردن ايشان و نفع آن تا چهار ماه بود و بعد از ان علاج افراط لازم بود و بايد كه منفذ بينى طفل را همواره برفق پاك كنند و اگر مخاط بسته باشد شير بر ان دوشند و نرم كنند انگاه رفع نمايند و همچنين گوش و چشم را از رسوخ پاك مىدارند و اگر پلك بهم چسبيده باشد بيشتر دوشيدن نرم سازند و پاك كنند و هر روز سرمه كشيدن او را صحت صحت چشم و قوت باصره مفيد بود بعد چله هر روز طفل را چند نوبت دست و پاى گشاده بايد داشتن تا حركت بدست و پاى مىكند و قوتى در دست و پاى و نشاطى
خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — صفحة 73
مساهمون: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
ص٧٣