كه آفت و الم آن به تن طفل نرسد و هرگاه باز مىكنند و مىبندند همچنين دست و پاى او را كشيده هموار بايد بست و ما دام كه اعضاى ايشان بغايت نرم و تر و اعصاب ايشان سست و قوى ضعيفست در خوابانيدن به پشت بايد خوابانيدن تا يك طرف تن قوىتر نشود و كوفت كمر يابند و از وقتىكه ولادت واقع شده باشد تا همان وقت از شبانه روز شير نبايد داد اگر مانعى نباشد تا طفل حركت و گريه كند و خود طلب صادق نمايد و معده و حلق او بجنبد و گشادگى يابد و بتجربه چنان يافتهاند كه كرت اول چون شير شهكام بوقت قرار مردم دهند آن طفل خاموش و كمآزار باشد و چون در وقت سيرى مرضعه و خلق دهند كم حرص بود و در اول كه شير مىدهند مىيابد كه كام طفل را بردارند و آنچنان بود كه انگشت شهادت را بشيرينى آلوده كنند و بر كام او نيكو بمالند انگاه شير دهند و بتجربه چنان يافتهاند كه كام طفل را به چيزى كه بردارند در مدت عمر از ان كم مضرت يابد و چند كس را ديدم كه كام ايشان را بعقرب سوده با نبات برداشته بودند چون عقرب ايشان را گزيدى المى نيافتند و بايد كه شير از ابتدا اندكاندك بوى دهند و بتدريج زياده مىكنند تا به شير خوردن درآيد و هضم نيكو از ان زمان باز عادت كند و وقت شير دادن هر نوبت آن بود كه خود طلب كند و گريه آغازد و قبل از شير خوردن اندك گريه او را مفيد بود و در فرنگ بعضى دانان هستند كه بعضى اعضاى اطفال خود را كه مىدانند كه قائل علتى بدست مخصوص بدان عضو داغى بر محل آن مىنهند و از ان علت امن مىشود چنانچه بر پيشانى و سر جهت صرع و جنون و بر ضد غين جهت امراض عين و امثال و دور نيست كه اگر بعضى عروق و شرائينى را كه مر اخلاط و ابخره فاسد به اعضاى شريفه واقعاند و در معالجات امر بقطع و داغ آنها مىكنند بحكمت آن را داغى و يا قطع و سدى كنند جهت بيم امراض آن اعضاى نيكو بود و بايد كه طفل را در موضعى دارند كه سخت گرم و سرد و سخت روشن نباشد و بدريافتن هواى خنك تن او را بتدريج معتاد سازند و هر روز دو نوبت يا سه نوبت و شب يك نوبت طفل را از غندق و يا مهد باز كنند و بخسبانند و رخوت او را خشك سازند تا مبادا كه اعصاب پشت او كوفت يابد و يا اعضاى او را حدت بول بسوزد و در حين بستن و گشادن قبل از افتادن رودهء ناف احتياط بايد كرد تا آن را كوفتى نرسد و اگر ركوى چرب هربار بر بالاى او نهند و يا آن محل وصل را چرب كنند بمرهم پيه و زردچوبه نيكو بود و تا هفته آن روده بيش و كم نيفتد بعده بر ناف او اندك سرمه يا سفيداب يا مورد خشك يا گل سائيده يا خاكستر كز بپاشند تا رطوبت آن را جذب كند و آن محل خشك و مستحكم گردد و در ان حين روغن از ان محل دور دارند و در فصل گرما
خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — صفحة 71
مساهمون: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
ص٧١