اگر سبب خشكى بود ، اسباب و علامات اين ظاهر بود .
و هر بامداد شير تازه خوردن و روغن بادام با شكر ، گر با سكنگبين سود دارد .
و ثفل فقاع ضماد كردن ، نرم كند .
و تخم كتان گر پيه گوسفند گداخته برنهادن و چند روز بسته داشتن تشنج بپزد و نرم كند .
و اگر سبب ، غلبهء سودا بود علاج ماليخوليا كنند و بماء الجبن استفراغ كنند .
كوفته شدن ناخن را
نخست ناخن را بيفكنند ، پس بگيرند صمغ سرو و ضماد كنند و چند روز بسته دارند تا نرم شود .
پس سوزن اندر بن ناخن زنند تا خون بسيار برود ، پس سير بكوبند و ضماد كنند از بامداد تا شب و شب تازه كنند تا بامداد تا ناخن بيفتد .
پس انگشت را از هواء سرد و گرم و از آسيب دست و جامه و غير آن ، نگاه دارند .
و انگشت را غلافى سازند چون كلاهى از پشم يا از غير آن به شكل انگشت .
و آنگاه آنجا كه برابر ناخن بود ، مغربل كنند تا هوا برفق به دو مىرسد و آن غلاف مماس جاى ناخن نباشد ، و بس دور نباشد ، و يك ماه يا دو ماه بسته و پوشيده دارند تا ناخن نو برآيد .
تدبير عضوى كه لاغر شود
ماليدن و طلى كردن بروغن زيت با اندكى موم گرم كرده باز ماليدن ، هرگاه كه گرم شود فروايستند تا گرمى بشود و غذاء او بتحليل خرج نشود و بازماليدن گيرند تا غذا در وى هضم شود .
و اگر مزاج سرد بود ، زفت رومى طلا كنند پس از آنكه عضو را به آب گرم شسته باشند و لختى ماليده .
و اگر زفت غليظ بود آن را با اندكى روغن نرم كنند و بعضى طبيبان به آتش نرم كنند بىروغن و بر پوست پارهء طلا كنند و برين عضو نهند ، چون سرد شود و بفسرد ، بربايند ، اندر تابستان هر روز يك بار برنهند و اندر زمستان هر روز دوبار .
و اگر نخست عضو را بمالند بخرقهء درشت ، پس مسطرهء بروغن چرب كنند و آن مسطره همواره بر آن موضع مىزنند تا سرخ شود و منتفخ گردد ، هم سود دارد و اگر اندر زمستان پس از آن ، زفت برنهند روا باشد .
تدبير لاغر كردن عضوى جداگانه
قى كردن و داروهاء تحليلكننده به كار داشتن و داروها كه در علاج پستان زنان و خايهاء كودكان ياد كرده آمده است ، اندرين باب ، سود دارد .
و زيرهء كوفته و به سركه سرشته بر پستان نهادن و خرقه