تا قىء بسيار برآيد .
و چون قى تمامتر كرده باشد ، شير تازه خورند بسيار و اگر آن شير نيز قى افتد ، سخت نيك باشد .
و اگر شير حاضر نباشد مسكه و روغن گاو گداخته بجاى آن بود .
و لعاب تخم كتان و پيه بط گداخته ، سخت سودمند باشد .
و اگر بامعا و اسافل فرود آمده باشد حقنه بايد كرد ، و اگر اضطرابى عظيم بود ، هم تدبير قى بايد كرد و هم تدبير اسهال و پيوسته شير مىبايد داد .
و ترياق الطين در حال زهر را بقى برآرد .
و اگر حرارتى عظيم باشد آب و يخ و روغن گل مىبايد داد و بدان قى فرمودن .
و به هيچ حال نبايد گذاشت كه در خواب شود ، بهر تدبير كه ممكن گردد بيدار بايد داشت .
و اگر طعام خورند بسيار بايد خورد تا بسيارى طعام بر آن چيز غلبه كند و معده ممتلى گردد و قى آسانتر برايد .
باب سيم از گفتار بيست و پنجم از كتاب معالجات اندر داروهاء معدنى زيانكار
اسفيداج
زبان را سفيد كند و اختلاط عقل و سرفه و فواق پديد آيد و مغز سر و همه تن سرد شود ، و نفس تنگ شود و دلدرد كند . و باشد كه اندر حلق عفوصتى پديد آيد چنان كه گوئى مازو خوردست .
علاج آن ، طبع فرو بايد آورد بماء العسل و سقمونيا . و يك مثقال عصارهء افسنتين اندر ماء العسل بدهند چند كرّت تا ادرار بول كند ، و داروهاء ديگر مدر هم سود دارد .
و كنجيد خوردن و خائيدن سود دارد ، و از پس آن نبيذ خوردن موافق بود .
سيماب كشته
پيچش ناف و روده پديد آيد و خون شكم و عسر بول و گرانى زبان پديد آيد و همه تن بياماسد .
علاج آن ، قى بايد كرد بسيار و سه درم مرّ اندر شراب حل كرده بدهند و بماء العسل و بوره قى كنند و به آخر علاج سحج كنند .
مرداسنگ و سونش ارزيز
اندامها را بياماساند و زبان گران شود و بول و غايط بازگيرد و باشد كه غايط بازنگيرد ، لكن اطلاق افتد بافراط و گرانى معده و امعا پديد آيد و مقعده بازگردد و بسحج ادا كند و نفس تنگ شود و باشد كه خناق آرد ، و باشد كه اعراض ايلاوس پديد آيد .
علاج آن ، قى فرمايند و سه درم مرّ اندر شراب بدهند و سنبل رومى با سرگين كبوتر دشتى اندر شراب بدهند .