تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى ) — صفحة 499

مساهمون:

ص٤٩٩
دادن مثانه را پاك كند ، و معجون عقرب سخت نافعست . و اندر طبيخ كرنب نشستن و يك وقيه تخم خربزهء كوفته با شكر خوردن ، آزمودست ، مثانه را پاك كند . و الله اعلم .

گفتار هجدهم از كتاب سيم اندر معالجات از كتاب الاغراض الطبية اندر بيماريهاء كه تعلق بمردان دارد از قضيب و خايه و علاج آن و اين گفتار هشت بابست

باب اوّل از گفتار هجدهم از كتاب معالجات اندر آماس قضيب و خايه و علاج آن

سبب آماس گرم اندر قضيب و خايه ، ماده خونى است و صفرا ، يا حركت بشهوت مباشرت باشد و نارفتن آن كار بسببى از اسباب و بازماندن منى اندر اوعيه . امّا آنچه اندر قضيب و خايه افتد بيشترى از بازماندن منى باشد اندر اوعيه . علامتها ، امّا علامتهاى خونى و صفرايى معلومست و علامت بازماندن منى اندر اوعيه نارفتن آن كار باشد . علاج آن ، امّا اگر سبب ، حركت منى باشد و نارفتن آن كار ، زود آن كار ببايد راند تا اوعيه فارغ شود و درد زايل گردد . و اگر آماس قوىتر شود يا اگر سبب ، ماده خونى و صفرائى بود ، نخست رگ صافن زنند يا بر ساق حجامت كنند يا بر روى ران ، و قى كردن ماده آماس را از آن جانب بازگرداند . و طبع نرم داشتن بشيافها مادّه را بجانب مقعده بازآرد و باقى علاج بضماد و طلى بايد كرد ، اوّل رادع و آخر محلّل و اندر ميانه مركّب از هر دو .

صفت طلاء رادع

عصارهء گشنيز تر و آرد جو و آرد باقلى و اندكى زعفران بروغن گل بسرشند و برنهند . و اوليتر آن باشد كه خرقهء بعصارهء گشنيز و عنب الثعلب و عصارهء نى تر و عصارهء كدو تر كنند و برپوشند .

صفت ضمادى محلّل

بگيرند آرد باقلى و خطمى سپيد و بابونه ، بلعاب تخم كتان بسرشند و برنهند . و آرد جو با ماء العسل سرشته و برگ كرنب پخته با آرد جو و زردهء خايه مرغ و روغن گل نافع بود . و به آخر ميويز دانه بيرون كرده و زيرهء كرمانى كوفته و بماء العسل مخبّص‌كرده برمىنهند . و اگر صلب گردد مقل و اشق و پيه بط و پيه گوساله بماء العسل حل كنند و طلى كنند . و اگر آماس سرد باشد ، نخست اكليل الملك