و آرد جو ساختن و سماق و ترف اندر دهان داشتن ، تشنگى كمتر آرد .
و قرص طباشير و قرص كافور دادن ، سود دارد . و اقاقيا در آب حل كنند و آن آب را سرد كنند و خرقه بدان آب تر كنند و بر گرده مىپوشند ، و هرگاه كه گرم گردد بدل مىكنند و مانند آن ضمادهاء سرد برمىنهند .
و امّا اگر سبب ، سوء المزاج سرد بود ، اگر مادهء باشد ، قى بايد فرمود و ماسك البول دادن .
و شراب انجير با گوز بريانكرده به كار داشتن و اندر آب گوگرد نشستن ، و فلافلى و معجونهاء باه سود دارد ، و سعد و كندر راستار است كوفته و بيخته با ميويز بكوبند و بسرشند و اين آزموده است .
صفت ماسك البول
بلوط و تخم محلب و سعد و مرّ و خولنجان و قرفه و وج و راسن راستار است شربت سه درمسنگ .
صفت داروى ديگر اطراف مورد و شبّ يمانى و كندر و بلوط ، راستار است اندر شراب شيرين بپزند و بپالايند ، هر بامداد يك وقيه با يك درم روغن مورد بدهند .
و گوشت روباه بريانكرده اندرين علت سود دارد ، و درد پشت و زانو و تاريكى چشم را سود دارد بخاصيت .
و كسى را كه اندر بستر مىزد ، علاج استرخاء مثانه و علاج سلس البول سود دارد ، و معتمدى بتجربت يك ستير تخم شاهسفرم كوفته با يك مازو سبز آزمودست و نافع بودست .
باب شانزدهم از گفتار هفدهم از كتاب معالجات اندر سنگ و ريگ كه اندر گرده و مثانه تولّد كند
اين علّت بيشتر كودكان را افتد در طفلى تا هنگام بالغ شدن ، و مردم فربه را نيز افتد ، و مردم لاغر را كمتر افتد ، و كودكان را بيشتر افتد اندر مثانه ، و بزرگان را اندر گرده افتد ، و مردم فربه را نيز اندر گرده افتد و لاغر را اندر مثانه ، از بهر آنكه رگها و منفذها گشادهتر باشد ، ماده غليظ بيشتر بمثانه فرود آيد و سرپوشيدگان را نيز افتد بنادر .
و سبب تولد سنگ در جمله رطوبتهاء لزج است كه از طعامهاء غليظ تولّد كند .
علامات آن ، هرگاه كه بول غليظ ، رقيق و صافى شود ، و بول سياه كه بىدرد و بيمارى آيد ، نشان تولّد سنگ است خاصه اندر عمر پيرى .
و گرانى و درد اندر گرده و بيغولهء ران و بن قضيب و خليدن ، نشان سنگ و ريگ باشد اندر گرده و مجرى بول و اندر مثانه .
و خداوند سنگ و ريگ مثانه پيوسته دست بقضيب خويش مىبرد و ريگ گرده زرد بود