تخطي إلى المحتوى الرئيسي

يادگار ( در دانش پزشكى و داروسازى ) ( فارسى ) — صفحة 311

مساهمون:

ص٣١١
ريباس بپرورده است . ( صيدنه ص 326 ) .

ريواج :

« ريباس » و « كماه » را به لغت تازى نامى ندانسته‌ام و به سريانى يعميصا گويند و به پارسى ريواج گويند و جكرى هم گويند . ( صيدنه ص 326 ) . به فارسى ريواس و ريواج و جكرى نيز نامند . ( مخزن ص 458 ) .

ريوند :

بيخ جكرى را گويند و از جمله انواع ، چينى نيكوتر بود و جرم اين نوع صلب باشد و نرم و هموار و طعم او تلخ باشد . چون خاييده شود از جرم او آبى كه بيرون آيد لزج باشد و چون كوفته شود لون او به زردى مايل شود و يك نوع ديگر از او خطائى است و نوع ديگر ريوند جرجانى است . و ريوند بيخى است كه به قنطوريون ماند به رنگ و به هيأت و مقدار از او « قنطوريون » خردتر بود و بويى ندارد و جرم او نرم باشد و ميانه او تهى بود . ( صيدنه ص 324 ) . راوند را به پارسى ريوند گويند و مؤلف گويد بيخ ريباس است و صاحب منهاج گويد دو نوع است چينى و خراسانى . و خراسانى معروف بود به راوند الدواب به آن جهت كه چهار پايان مستعمل كنند و چينى جهت آدمى . و ابن مؤلف گويد ريوند سه نوع است : چينى و هندى و خراسانى و هندى گران وزن‌تر بود و سرخ رنگ بود . ( اختيارات ص 183 ) .

زاج :

حمزه گويد زاج روى زمين را گويند و اهل آذربايگان ، سرب را « ازاگند » خوانند و منشأ و اشتقاق « زاگ » اوست و به لغت رومى « ستفتريا » گويند و شب يمانى از جمله زاگها نيكوتر است و لطيف‌تر و گفته‌اند كه هر زاگى كه پاكيزه باشد او را شب يمانى گويند . زاج سياه سه نوع است يكى را « قلقطار » گويند و ديگرى را « قلقند » و سوم را « قلقديس » گويند و بعضى گفته‌اند كه نيكوتر زاگ آن است كه لون او به لون زر ماند . ( صيدنه ص 330 ) . انواع زاجها همه چهار است سرخ و سفيد و سبز و زرد . زاج سفيد را قلقديس خواند و شوغار نيز گويند و به يونانى خلقيس گويند و زاج سرخ سورى خوانند و زاج سبز قلقنت و قلقند گويند و زاج زرد را قلقطار نامند و به پارسى زاج شتر