تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اصول و مبانى نظرى طب سنتى ( گزيده اى از كتاب نخستين ذخيره خوارزمشاهى ) ( فارسى ) — صفحة 78

مساهمون:

ص٧٨
« در سال 1938 دانشمندان دريافتند كه استعمال مفرط كلم در خرگوش موجب بروز گواتر ساده مىشود ، و در اثر آن فعاليت غدهء تيروئيد كم شده متابليسم بازال پائين مىآيد . در 1942 ثابت شد كه علت بروز اين امر وجود تيوره در كلم است ، تيوره را از سال 1869 مىشناختند ، اما تا اين اواخر بر خاصيت ضد تيروئيدى آن وقوف نداشتند . طرز عمل مواد ضد تيروئيدى به خوبى شناخته شده است . اين مواد نمىگذارد كه تيروكسين تركيب شود ، بدين طريق كه غدهء تيروئيد بر اثر آن قادر نخواهد شد دىيدوتيروزين را كه مرحلهء واسطهء اين تركيب است توليد كند ، مواد ضد تيروئيدى را در بيمارى بازدو و هيپرتيروئيدى كه متابليسم بازال در آنها بالاتر از عادى است به كار مىبرند ، و از روز بيستم تا سىام درمان ، متابليسم بازال متدرجا بسرحد عادى و طبيعى نزول مىكند . » از اين نوشته اتخاذ سند مىكنيم . كه يك مادهء غذائى مانند كلم مىتواند در بيمارى خطيرى همچون بازدو بعنوان درمان مؤثر به كار رفته ، بتدريج باعث نقصان متابليسم بازال شده از شدت و سرعت احتراق در بافت‌ها كاسته ، و درجهء حرارت بدن را پائين آورد ، و همين امر است كه پزشكان قديم به سردى تعبير مىكردند . پائين آمدن متابليسم بازال ، فقط در اثر استعمال مفرط كلم بوجود نمىآيد ، بلكه بسيارى از مواد غذائى مانند باقلا ، گشنيز ، كدو ، غوره ، ماهى تازه و غيره داراى چنين تأثيرى هستند ، ولى هنوز دانشمندان روى آنها مطالعه نكرده‌اند ، زيرا بنا باعترافى كه در كتاب علم الغدد شده است ، تا اين اواخر بر خاصيت ضد تيروئيدى مواد غذائى وقوف نداشتند . به‌هرحال پى بردن بخواص داروئى غذاها ، و مخصوصا تأثيرى كه اين مواد بر غدد مترشح داخلى و ازدياد يا نقصان هرمونها دارند ، فصلى بسيار تازه را در علم طب آغاز كرده است ، و ما بدون شك خواهيم توانست با تطبيق مطالب علمى طب قديم با طب جديد كمك بسيار مؤثرى در پيشرفت علم غذاشناسى و بالنتيجه درمان بيماريها بنمائيم ، زيرا ميليونها از افراد بشر مبتلا به اختلالات كم و بيش شديد و ناراحتىهاى گوناگون هستند كه ريشهء اصلى و علت حقيقى آن را بايد در ناسازگاريهاى ناشيه از غذاهاى نامناسب دانست ، و درمان آنها نيز جز با غذاى مناسب نيست ، و بايد براستى اذعان كرد كه در اين‌باره پزشكان قديم تبحر كافى و اطلاعات دقيق داشتند ، جملهء قصار سلس پزشك معروف روم قديم يادگارى از اين توجه قدما بخواص داروئى غذاها است :
« Optimum remedium ist cibus opportune datus »
« بهترين درمان غذاى مناسب و بهنگام است . » چون اكنون بحث ما ، در اطراف رژيم غذائى كسانى است كه منظور تعيين متابليسم بازال در آنها مىباشد ، مىخواهيم ببينيم طب قديم در اين‌باره چه كمكى مىتواند بما بكند قبلا گفتيم كه در كتابهاى فيزيولوژى امروز رژيم غذائى مزبور را اين‌طور تعيين مىنمايد : « مواد سفيده‌اى را از غذاى شخص حذف كرده ، و غذاى او منحصر به سيب‌زمينى ، پوره ، مربا . مقدار كمى كره ، عسل ، كمپوت ميوجات ، سبزيجات تازه ، اسفناج پخته ، كدوى پخته و شير باشد » . ابتدا راجع به مواد سفيده‌اى بحث مىكنيم . با توجه باينكه شرايط متابوليسم بازال بايد طورى باشد كه نه تحريك و نه وقفه در عمل
اصول و مبانى نظرى طب سنتى ( گزيده اى از كتاب نخستين ذخيره خوارزمشاهى ) ( فارسى ) — صفحة 78 | سيد جواد مصطفوى / اسماعيل الجرجاني ( زين الدين ) / سيد جلال مصطفوى