( ذ : تازىشدهى دانگ برابر با چهار تسوج برخى گفتهاند چهار قيراط و گروهى يك ششم مثقال ( بحر الجواهر ) يك ششم دينار و درم ، شش حبه ( مهذب الاسماء ) .
سيوطى « 1 » گفته است دانگ ، دو قيراط و قيراط ، دو تسوج و تسوج ، دو حبه و حبه ، دانهى گندم است . ( دهخدا ) )
درخمى
:
Drachm
درهم ، درهم ، درخم ، هموزن مثقال است . اگر گفته شود سه درخم همان سه مثقال است . گفته مىشود يك درهم پيمانه و دانگ است و گفته مىشود هيجده قيراط است .
مثقال همگانىتر و درستتر است و سه گرم مىباشد . گفته شده همان درهم ( درم ) به گويش روميان كه پانزده « خروبه » . گفته مىشود يك و سه درم اندلسى است .
( ذ : « مفاتيح العلوم » هفتاد و دو ، ابن البيطار « 2 » دو مثقال و نزد گروهى يك درهم . ابن هبل « 3 » يك و نيم درهم . بو الفرج ابن هندو در « مفتاح الطب » « 4 » گفته درهم تازىشدهى درخم است . آنچه را با دو انگشت بردارند دو درخم و آنچه را با كف دست بردارند شش درخم باشد . )
درهم
:
Dram
پانزده خروبه است . هيجده قيراط ، يك و نيم درم است و درست درهم پولى و چهاردهم آن است ، همچنين گفته مىشود دربرگيرندهى شصت حبهى سيم مىباشد .
هامش
( 1 ) . سيوطى : جلال الدين عبد الرحمن پور بو بكر ناصر الدين محمد ( 849 - 911 ق ) اديب ، حافظ ، مؤرخ ، و از بزرگان و دانشمندان اسلامى بوده كه كتابهاى بسيارى دارد ، همچون « بهجه المرضيه فى شرح الفيه ابن مالك »
( 2 ) . ابن ابيطار : ضياء الدين بو محمد عبد اللّه پوراحمد ( د 644 ق ) از مردم اندلس با آوازهى ابن ابيطار گياهشناس ، نگارندهى « جامع لمفردات الادوية و الاغذيه »
( 3 ) . ابن هبل : مهذب الدين بو الحسن على پور احمد طبيب ( 515 - 610 ق ) « مختارات فى الطب » از نوشتههاى اوست .
( 4 ) . « مفتاح الطب و منهاج الطلاب » ابن هندو بو الفرج على پور حسين پور هندو ( 420 ق ) فيلسوف ، پزشك ، شاعر ايرانى در بار آل بويه كه چندى دبير عضد الدوله ديلمى بوده كتابهايى در پزشكى و فلسفه دارد ، بو منصور ثعالبى ( 350 - 429 ق ) جايگاه او را در شعر بالا دانسته وى را از همنشينان وزير صاحب پور عباد ديلمى وزير معروف به كافى الكفاه دانسته است . اين كتاب با پژوهش دكتر مهدى محقق در تهران سال 1368 خ چاپ شده است .