تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 74

مساهمون:

ص٧٤
از درون اندام‌هايى كه گذر مىكند به آنها آسيب مىرساند . سومين ويژگى چنانچه به زمين برسد بر آن بجوشش درمىآيد و باد مىكند و كاركرد سركه را نشان مىدهد . ويژگى چهارم ، مگس و پشه و ديگر جانوران آن را چون ببويند از آن دور شودند و بگريزند . همچنين داراى يك ويژگى ويژه‌ى خود است كه هنگام بيرون آمدن از تن ، تباهى تن و راه‌هايى كه از آن گذر مىكند را زخمى مىنمايد زيرا از اين اندام‌ها به سختى گذر مىكند . همان گونه كه بقراط گفته است ، سايش و خراشيدگى « 1 » روده‌ها پديدآمده از تلخآب كشنده و مرگ‌آورست .

ساختار اندام‌ها :

اندام‌هايى هستند كه جزوهاى آنها همانند يكديگرند : همچون استخوان ، پى ، رگ‌ها ، گوشت ، پيه و چربى كه به آنها اندام‌هاى همانند گفته مىشود . برخى ديگر كه بخش‌هايشان به مانند سر ، سينه ، دست‌ها و پاها همانند نيستند . همچنين اندام‌هايىاند كه فرمانده‌اى « 2 » دارند و ارزشمندند و چهار تااند : مغز ، دل ، جگر و خايه‌ها مىباشند . برخى ديگر كارگر و دستيارند « 3 » و چهاراند : پىها ، سياه‌رگ‌ها ، سرخرگ‌ها ، آوندها و راه‌هاى گذر آب نرينه . گروه سوم نه فرمانده و نه كارگزارند و كارشان تنها بر پايه‌ى نيروى طبيعى خودشان انجام مىگيرد همچون استخوان‌ها ، غضروف‌ها ، گوشت ساده ، چربىها و پرده‌هاى پوششى و مانند اينها . گروه چهارم اندام‌هايىاند كه خودشان نيرويى ندارند و نيروى خود را از اندام‌هاى فرمانده‌اى مىگيرند همچون شكمبه كه داراى نيروى گيرايى و بازدارندگى است و نيروى حسى آن و اندام‌هاى درونى از مغز مىآيد و آن نيروى حركتى را به اندام‌هاى بيرونى و حركت‌دار مىدهد . اين اندام‌ها ( درونى ) نسبت به اندام‌هايى ( بيرونى ) كه پرنيرو و پرجنبش‌اند كمتر حسّ دارند . اندام‌هاى بيرونى حس فراوان و نيرو اندك دارند چون در طبيعت آنها نيرو نمىباشد ولى نيروى گرمى و زندگى را از دل و رگ‌ها و خون را از جگر بوسيله
هامش
( 1 ) . سحج : متن ( 2 ) . ريس شريف : متن ( 3 ) . خادم : متن
منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 74 | محمد بن زكريا الرازي / حازم بكرى صديقى