ناميده مىشود . هركدام اينها پخته شود ، « قلقنت » مىگردد .
( ذ : زاگ سرخ را گويند ( آنندراج ) در ماهيت آن اختلاف نظر است بيشتر زاگ سپيد كه به پارسى زاگ شتردندان و شوغار و به يونانى حلقيس ، برخى سرخ گروهى زرد گفتهاند ( مخزن الادوية ) )
قلقطار
Ferric Oxide Yellow Vitriol : ( Qalqat r )
نام شيميايى آن سولفات آهن است . عربان گذشته به آن سنگ آهن ، شادنج ، شادنه گفتهاند در بغداد ( كبّلى ) و موصل رنگ آهن « صبغ حديد » ناميده مىشود . موادى كانى است كه به صورت تودههاى آسانشكن با رنگ بنفشهاى گراييده به زردى است اگر مدتى رها شود خرد مىشود . پودرى با رنگ سرخ تيره دارد كه انگشتان را با آن رنگ مىكنند .
( ذ : بيشتر زاگ زرد و برخى زاگ زرد به سرخى گراييده دانستهاند . بهترين آن بسيار ريز و براق مانند زرنيخ زودشكن است ( مخزن الادويه ) )
قلقنت
Cuprum Sulphas Blue Vitriol : ( Qalqant )
قلقند نام علمى آن سولفات مس كه نمكى بسيار سوزاننده پوست و خورنده گوشت است .
( ذ : زاگ كبود يا زاگ سرخ ناميده مىشود . ( آنندراج ) )
قلى
Soda : ( Qali )
نام علمى آن سوداى سوزاننده و نام شيميايى آن اكسيد سديم
( N 2 O )
است . در گذشتههاى دور آن را از سوزانيدن برخى گياهان در مايعى يا برخى بوتههاى علفى كه داراى سديم بود به صورت اگزالات به ويژه همچون گياه اشنان به دست مىآوردند اكنون آن بهگونهى تركيبى در صنعت مىسازند و به صورت تودههاى سپيد با مزهى قليايى و بوى بسيار سوزنده كه در آب به تندى ذوبشونده است به دست مىآورند .
( ذ : قليا ، قلى الصباغين ، شب عصفر نامهاى ديگر آن است . در اصفهان « گهل » ، و خراسان « شخار » ، و گيلان و شيراز « قليا » ، و هندى « سبحى ، ساجى » و كابل « اشغار » گويند . گونه خوب آن در كرمان و روم و ملتان بدست آيد . طبيعت آن در مرتبت چهارم گرم و خشك با قوت سمت افعال و ويژگى آن جلادهندگى ، سوزندگى ، خورندگى و از