تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 706

مساهمون:

ص٧٠٦
به كار مىرود ( دهخدا ) )

شوكران

Canium maculatum Linn Hemlock seed : ( Shuk r n )
بنام سيكران نيز نگاشته شده ، ابن بيطار « حفوظه » ناميده است گياهى است از تيره‌ى چتريان است . بيشتر در ويرانه‌ها و پيرامون كشتزارها مىرويد . درختچه‌اى است كه ساقه‌ى آن درخشان ، خطدار و توخالى است . برگ‌هاى نرم ، تكى و سه‌گوش كه سطح رويين برگ به رنگ سبز براق مىباشد . گل‌هاى سپيد گرد آمده به صورت چتر دارد . چنانچه با تكانده و دست‌مالش شوند بوى تندى از آن پخش مىشود . ( ذ : گياهى است كه خوردن بيخ آن ديوانگى ببار آورد . برگ آن همچون برگ يبروح آرام‌كننده و ضد تشنج است . گويند تخم بيخ است ، گياهى علفى دو ساله بلندى آن 8 / 0 تا 5 / 1 متر مىرسد نام‌هاى شوكران سقراط ، دورس ، طحماء ، شيكران ، صرو ، بالدران ، قونيون ، آتنى ، درست ، بسبس برى ، بيخ كوهى ، بيخ تفتى نام‌هاى ديگر آن است . ( فرهنگ معين ) )

شونيز

Nigella sativa Linn Black cumin : ( Shuniz )
از نام‌هاى ديگر آن حبة السوداء حبة البركة ، كمون أسود ، بشمة است . گياهى از تيره شقايق‌ها با ريشه‌اى ميخى و ساقه‌اى كه يك پا بلند مىشود در دو قاعده‌ى آن شاخه‌ها جدا مىشوند . برگ‌هاى آن داراى اندكى چسبندگىاند ، گل‌هاى آبى پنج وجهى ، كه هر سطح آن به شاخى پايان مىيابد و شاخك آن در بالا شكافته و باز مىشود و در آن دانه‌هاى سياه در دو رديف در درازاى شاخك ديده مىشوند . ( ذ : سياه‌دانه ، شنيز ، به هندى كلونجى ، نان‌خواه ، سويداء ، بوغنج ، قاليز ، نام‌هاى ديگر آن است . اين گياه از تيره‌ى آلاله‌هاست روى خمير نان مىپاشند . ( فرهنگ معين ) )

شهدانج

( Shahd naj )
شهدانه شهدانق ، شرانق ، شنارق . تخم درخت قنب نيز به آن مىگويند . در « مفيد العلوم » آمده همان درخت قنب است . اين درخت دو گونه است . يكى بزرگ تا سه متر مىرسد . برگ‌هاى آن بزرگ همانند كف دست آدمى است . ديگر كوچك و با برگ‌هايى كوچك . اين دانه داراى بويى بد است ، چنانچه آدمى در كنار آن اندكى درنگ