مختار ، به ييلاق تشريف برده بودند .
سركار آقاى « ميرزا اسماعيل خان دبير الممالك « 1 » » ، پسر جناب « حكيم الممالك » ، « 2 » نايب سفارت تشريف داشتند . ملاقاتشان نمودم . جوان آراستهء باذوقى هستند .
سفارتخانهء « ايران » ، در جاى معتبر « برلين » واقع ، و خانه [ اى ] بسيار عالى و نزديك به عمارات « وزارت جنگ » و « ادارهء نظامى آلمان » و قريب به « منارهء ظفر » است ، كه براى يادگار « فتح آلمان » در جنگ با دولت « فرانسه » ساختهاند ؛ و توپهايى كه از « فرانسه » گرفتهاند ، در دور آن « منار » نصب كردهاند .
بههرحال ، بيشتر « مبل « 3 » » و « پرده [ ه ] هاى اتاق سالون « 4 » » ( پذيرايى ) سفارتخانه ، كار و صنعت « ايران » بود ، از قبيل « مخمل كاشى » و « قلابدوزى رشت » و « خاتمسازى شيراز » و « قاليچهء عراق » ، كه همه را به وضع خوشى ترتيب داده بودند .
از قرارى كه آقاى « دبير الممالك » مىگفتند ، جناب « مؤيد السلطنه » ، 3 پسرشان در « برلين » مشغول تحصيل هستند .
دو نفر از آنها ، يكى بزرگ و يكى كوچك ، در علم « نظام » و وسطى در علم « طب » كار مىكنند . پسر بزرگشان در علم « نظام » خوب امتحان داده و حالا در طبقهء نظامى « آلمان » مشغول « مشق » و « عمل » است .
لفظ « يا » به زبان « آلمانى » به معنى « بلى » است .
چهارشنبه ، 24 آگست 1898 مسيحى و ششم ربيع الثانى 1316 هجرى
امروز را هم در « برلين » توقف كردم ، و به همراهى آقاى « دبير الممالك » ، به گردش و سياحت بازار و دكاكين و عمارات عاليه و مهمانخانهها « 5 » و رستورانها ( جاى غذا
هامش
سال 1281 ه . ق . در سفارت ايران در پاريس مشغول به كار شد . در 1283 ه . ق . نايب سفارت كبرى در استانبول و از 1303 تا 1317 ه . ق . نخستين سفير ايران در آلمان گرديد . در 1326 ه . ق . وزير عدليه شد .
( رجال وزارت خارجه ، 103 ، 167 ؛ شرح حال رجال ايران ، 2 / 23 - 24 ) .
( 1 ) . ميرزا اسماعيل خان فرزانه دبير الممالك ، كه در اواخر سلطنت مظفر الدين شاه ، كنسول ايران در باكو بود . ( القاب رجال دوره قاجاريه ، 66 ) .
( 2 ) . ميرزا على نقى خان حكيم الممالك ، كه پزشكى ( طب ) را در دار الفنون تهران آموخت . در 1272 ه . ق . با سمت نيابت دوم سفارت دربارهاى اروپا ، همراه با فرخ خان امين الدوله به اروپا عازم شد . در 1293 ه . ق .
پيشخدمتباشى ناصر الدين شاه گشت و در عين حال پزشك دربار ، عضو مجلس دار الشوراى كبرى و پيشخدمتباشى سلام بود . در سال 1310 ه . ق . حاكم ملاير ، تويسركان و نهاوند و سپس حاكم قم گرديد .
( المآثر و الآثار ، 307 ؛ شرح حال رجال ايران ، 2 / 505 - 509 ) .
( 3 ) . در اصل : موبل
( 4 ) . در اصل : صالون
( 5 ) . در اصل : مهمانخانها