آثار آن خراب و برخى آباد است .
عظيم بنايى است آن « پل » « 7 » ، [ و ] به معادل 000 ، 200 تومان تبريزى ، خرج آن « پل » شده است . 18 چشمه دارد . هر چشمه ، قطر پايهاش 54 ذرع « 8 » و ارتفاعش 40 ذرع « 9 » ؛ عرض هرچشمه كه دهن طاق باشد 19 ذرع « 10 » .
سنگى به تاريخ آن در تحت آن « پل » افتاده ، خوانده نشد « 11 » ؛ چراكه نه « كوفى » و نه « ترسل » « 12 » [ بود ] . خطى غريب است . « 13 »
پس از اقامت در لب آن رود ، اين بيتم از « حافظ » به خاطر آمد :
بيت
بنشين بر لبِ جوى و گذر عمر ببين * كاين بشارت ز جهان گذران ما را بس
در اين رودخانه « درّاج » بسيار است . از كثرت درخت و زيادتى بيشه ، شكارش بيگارى است [ و ] تفريحى « 14 » ندارد ، بلكه تحسرى دارد ؛ مگر بعضى از مكانش ، و « درّاج » در تمامت « لرستان » به اين رود منحصر است و رودخانهء « خرمآباد » ، ديگر جاى آن ملك ، اين شكار را ندارد .
بديهه
در نيكوئى رود « كشكان » ، در حال تحرير اين قطعه به يادم آمد ، تحرير كردم .
قطعه « 15 »
زرشك آب كشكان ، بحر عمان * به لب دارد هزاران آه و فغان
ز حيوان كمتر است آنكس نگويد * بِهْ است از آب حيوان ، آب كشكان
امامزادهاى است ما بين راه « كشكان » به « كوهدشت » « 16 » ، كه « حيات غيبش » « 17 » [ مى ] نامند .
هامش
ملى ايران ثبت گرديده است . « گفته مىشود پل كشكان بزرگترين و بهترين اثر تاريخى در ناحيه لر كوچك است . اين پل كتيبهاى دارد كه گمان مىكنم به خط كوفى و شايد هم به خط پهلوى باشد و كاملا ارزش بررسى دارد . احتمالا شاهان ساسانى اين پل را براى برقرارى ارتباط بين همدان و شوش ساختهاند . » ( گذر از زهاب به خوزستان ، 140 ) .
. ش ، ب : بود ندارد .
( 7 ) . ب ، ش : پل ندارد .
( 8 ) . در اصل : زرع
( 9 ) . در اصل : زرع
( 10 ) . در اصل : زرع
( 11 ) . ب ، ش : نشده
( 12 ) . ترسل( tarassol )، نامهنويسى ، دبيرى .
( 13 ) . متن اين كتيبه كه به خط كوفى و ابعاد 90 * 150 سانتىمتر ، كه در گذشته بر بدنهء پل نصب بوده ، چنين است : « هذا ما امر ببنائه الامير الاجل ابو النجم بدر بن حسنويه بن الحسين اطال اللّه بقائه سنه تسع و ثمنين و ثلاثمائه و فرغ منه سنة تسع و تسعين ثلاثمائه . . . عشر سنين انا به الله عنه . » ( بناهاى عام المنفعه ، 213 ) .
( 14 ) . ب : تفرجى
( 15 ) . م : لمؤلفه
( 16 ) . كوهدشت يا كوهدشت شهرى است بسيار تاريخى و باستانى و مركز شهرستانى به همين نام در استان لرستان ، كه به « طرحان » نيز شهرت دارد . اين شهر در آبانماه 1385 ه . ش . 103 ، 18 خانوار و 997 ، 85 نفر