آدمهاى « مستوفى الممالك » خريد ، آورد . من به همان قناعت كرده ، غذا خوردم .
فورا وضو گرفته ، نماز خواندم . آقايان هم نان خشكى كه همراه بود ، مصرف كرده ، براى حركت حاضر شديم .
آدمهاى « مستوفى الممالك » اينجا بودند . ضمنا پسر مرحوم « نديمباشى فسائى » آمد و « ميرزا يوسف خان » دايى خودش [ را ] كه مفلوج بود ، آورده ، خواهش كرد كه در گارى سوار نمايند .
آقاى « عبد الكريم خان » تشريف برده ، سوار شده ، با آقايان رفتند . سيد پيرمرد فالج را هم ما برديم در گارى نشانده ، يكى به سر خود و 10 تا به اسبها زديم . به هر « خوارى » و « زارى » و « ذلت » و « مصيبت » [ كه ] بود آمديم تا يك فرسنگى « پاسنگان » . « 1 »
ديگر حوصله من تنگ شد .
پياده شدم . « آقا شيخ حسن » هم پياده شد . « رضا » هم پياده شد . « حسين خان » و « ضعيفه » و « ميرزا يوسف خان » در گارى ماندند [ و ] من پياده آمدم [ به ] منزل . ديدم « عبد الكريم خان » خوابيده است .
چاى خورديم و در انتظار نشستيم . ساعت 2 به غروب [ مانده ] ، گارى آمد .
آدمهاى « مستوفى » هم « عبد الكريم » را پياده كرده ، « آقا ميرزا يوسف خان » را براى ما ميهمان گذاشته ، خودشان رفتهاند « لنگرود » « 2 » ، كه 2 فرسخ بالاتر از اين نقطه است ، رفتهاند .
به هرصورت ، در جنب قهوهخانه ، حياطخلوت و 2 اتاقى بود . رفتيم [ در ] آنجا منزل گرفته ، نشستيم . مدتى با « ميرزا يوسف خان » صحبت كرديم .
اين پيرمرد به كلى فاسق و بىدين به نظرم آمد ، زيرا كه نماز ابدا نخواند و خودش اقرار كرد كه آدم كشته است . طورى قلب من منزجر و متألم شد ، كه براى فرار از ملاقات او ، ناچار شدم « رحيم گارىچى » را خواسته ، گفتم مالها را ببند ، برويم « لنگرود » .
هامش
( 1 ) . پاسنگان( Pasangan )، روستايى است از توابع بخش مركزى شهرستان قم ( تنها استان يك شهرستانى ايران ) كه در دامنه كوه شمالى « رضاآباد » قرار دارد . كاروانسراى پاسنگان كه اكثر سفرنامهنويسان و جهانگردان اين مسير از آن به نيكى ياد كردهاند ، در قرن 13 هجرى قمرى ساخته شده و به شماره 357 در تاريخ 20 خرداد 1321 ه . ش . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است .
( 2 ) . لنگرود( Langerud )روستايى است در 15 كيلومترى جنوب شهر قم كه بين « پاسنگان » و « ناصريه » قرار گرفته و همنام شهرى قديمى در استان گيلان مىباشد . آرامگاه حليمه خاتون از بناهاى دوره قاجاريه به شماره 11499 در تاريخ 24 اسفندماه 1383 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت گرديده ، در اين دهكده كه از توابع بخش مركزى شهرستان قم است ، واقع شده است .