احرام لازم آيد . و در طواف شروطى مقرّر است كه يكى از آن شروط ، شرايط « نماز » و دانستن « احكام » اوست ، و در « رمى جمرات » شرايطى مقرر است و همچنين و « محمّد خان » بن « حاجى محمّد خان » را كه مدّعى « ركن رابع » ، كما نقل عن الشّرايع است ، ديدم [ كه ] به طريق « عامّه » رمى مىنمود ؛ چندان كه به بعضى نزديكان او گفتم ، نشنيدند . « استحوذ عليهم الشّيطان » .
خلاصه ، به ادلّهء شرعيه ، بطلان حج جمعى را بيان نمودند و مىگفتند تا سال ديگر تمتّع معهود است حرام است بر آنها ، و تا سال بعد مسائل را تحصيل نمايند و عمل را از سر گيرد .
ساعت 5 [ عصر ] مجلس برهم خورد و هركس به خيمهء خود رفت .
روز سهشنبه ، دوازدهم [ ذى حجة الحرام 1305 ه . ق . ]
است . چون بعد از اتمام اعمال روز « عيد » ، 12 امر در « منى » باقى است : يكى شب [ را ] به روز آوردن و رمى جمرات ثلاث اولى و وسطى و عقبه در روز « يازدهم » و « دوازدهم » . و اگر شب سيزده به مانند روزش « رمى » لازم است .
تا هوا گرم نشد ، رفتيم « جمرات » را بهجاى آورده و ديگر « مناسك واجب » تمام شد . فذلكة المقام ، آنكه اجمال واجبات « عمرهء تمتّع » به اجمال احرام وقوف عرفات و مشعر و رمى جمره ، قربانى ، تقصير يا حلق و طواف و سعى و طواف نساء و بيتوته منى و رمى جمرات ثلاث ، ايام تشريق ، و بايد تفصيل و شرايط هريك را به تمام در محلّ خود در رجوع نمايند . « اللّهمّ بفضلك تقّبل منّا » .
« نواب حاجى فريدون ميرزا » ، كه از شاهزادگان عظام و دايى بندگان اشرف و الا شاهزادهء اعظم « سالار السّلطنه » - دامت شوكته - مىباشند ، در بين راه ، ملاقات شد .
حالت رستگى و دلبستگى داشت .
در مقام « لطافت و ظرافت پرسيدند : « بدالى منها معصم حين جمّرت ، شاهد بر سر چه است ؟ » گفتم : « و كفّ خضيب زيّنت ببنان » .
امروز را « يوم النفر » مىگويند ، چون « نفر » به سكون فاء ، گروهگروه مردم از 3 تا 10 باشد ؛ و حاجيان ، گروهگروه ، از « منى » ، بعد از ظهر امروز بازگشته به « مكّه » مىنمايند . « يوم النفر » به تحريك فاء و « يوم النفور » و « النّفير » هم همين معنى را دارد .
جمعى به واسطهء هواهاى مهلكه و عفن ، اوّل صبح مىروند و اين ايّام را « ايام