بود كه از بابل مصر مىگذشت و ايمپراتور « ادرئين » « 1 » تا به « بلبئين » كه در قديم « فاربوس » مىگفته ، تمديد نمود .
در زمان قديم ، « نيقوس » به ساختن اين جدول شروع نموده ، « دار بن گشتاسب » به حفر او مواظبت نموده ، در محلى با جدول ديگر به هم پيوست و هردو به استخرى كوچك مىريختند .
« بطلميوس فيلادلف » « 2 » از اين استخر آنسوتر جدول بزرگى گشوده ، تا خليجى كه امروز در آخر شهر « قلئوپاتريس » « 3 » است ، آب را جارى كرده ، امّا در آن زمان از ريگ پر شد و متروك ماند .
« عمرو بن عاص » به توهمّى كه سطح « بحر احمر » از زمين « مصر » بلندتر است ، گوش نداد . به خيال سهولت نقل ذخاير « بحر احمر » باز آن جدول را بگشود . خليجى كه امروز از ميان « مصر » مىگذرد ، همان است ؛ اما امروزه تا به استخرى « شعيب » نام منتهى شده ، مع ما فيه آثار آن باقى است .
و امروز نيز آثار پارهبناها [ اى ] كه در نهايت « جدول سويس » براى منع اختلاط آب شور و شيرين ساخته شده است ، باقى است ؛ و چنان متين كه گويا پارچه سنگ است به درازاى برزخ ، نيز در 8 جا سدهاى گلين است كه از زمين 7 يا 8 مرتبه بلندتر است و همچنين آثار ديگر نيز هست .
« سلطان مصطفى سيم عثمانى » ، خيال گشودن اين جدول كرده ، به « سفير فرانسه » نيّت خود بگشوده و نقشهء آن را ساخته ، امّا سر نگرفت . « لوناپارت » « 4 » نيز در تسخير « مصر » جمعيتى به تحقيق حال آن مأمور ساخت و چون نقشهء آن را به وى نمودند ، گفت :
« مرا فرصت اين كار نيست ، امّا دولت عثمانى وقتى خواهد دانست كه گشودن اين جدول براى او خيلى لازم است و بقاء شوكت او بدين محفوظ است . »
والى مصر ، « محمد على پاشا » ، نيز اين آهنگ بنمود ، ولى آنگاه اجراى اين آهنگ به موافقت دول سايره متوقف بود . اگرچه وعدهء موافقت كردند ، امّا به وعده وفا نشد و كار جدول معوق ماند .
خلاصه ،
هامش
( 1 ) .AdrianusياAdrian.
( 2 ) .Ptolemy Philadelphus.
( 3 ) . كلئوپاتريس( Cleopatris )كه به آنCleopatra ?هم مىگويند .
( 4 ) . ناپلئون بناپارت .