« اصفهان » ، كه از جمله علماى ذوى الاحترام و به عزم زيارت « بيت اللّه الحرام » ، از راه « دير » و « حلب » و « اسكندرون » و از « بيروت » تا به « اسكندريه » آمدند ؛ و جناب « حاجى ميرزا محمد حسين » ، خلف الصدق آقاى « ميرزا نصير ملاباشى » تشريف آوردند . تجديد عهد مودّت و اظهار لطف و محبت نموده ، به منزل خود تشريف بردند . از ملاقات ايشان ، صباح بالخير گرديد .
و براى تماشاى شهر برخاسته ، در كالسكه نشسته ، با راهنمايى همهجا مىرود .
« اسكندريّه » از شهرهاى معروف و ممتاز است . و تا « مصر قاهره » ، كالسكهء بخار 7 ساعت طى مسافت مىنمايد . باغات و زراعت ، تمام شربش از رود « نيل » است . بعد از آنكه 11 سال قبل ، تمام شهر را آتش زدند ، از اوّل بهتر و پاكيزهتر ساخته شده [ است ] .
در نظافت و جمله امور مدنيّت ، نسبتى به غالب معموره ندارد . در زمين هموار واقع و جوانب اربعهء او چون كف كريمان واسع . مفتاح بزرگ مملكت « مصر » و « مغرب » و « سودان » است . اهلش « عربى الاسلوب » و « افرنجى المطلوب » . عمارت عاليه و قهوهخان [ ه ] هاى عاليه دارد . در هرقهوه ، از باختن قمار ، چون تاختن زوّار ، حدّى و تعدادى ندارد .
ميدان وسيع باصفايى در وسط شهر ساختهاند . مجسّمه [ اى ] ساختهاند كه صورت « محمد على پاشا » است ، بر اسبى سوار است ، بسيار خوب ساختهاند .
قيمت « خانه » و « مغازه » و « افيس » بسيار گران است ، مخصوص در سكه « 1 » « شريف پاشا » ، ذرعى 10 « ليرا » . تجّار اهل هرمملكت هستند . « ايرانى » هم ، چند نفر مىشوند ؛ از جمله : « حاجى سيد جواد يزدى » و « آقا شيخ محمد على » و شركاى آنها ، بسيار مردمان خوب فقيردوست مهماننواز و با بعضى سرى و سرّى دارند .
« رمله » ، ييلاق باصفايى است . دو فرسخ مىشود تا به شهر « اسكندريّه » ؛ و همهجا آبادى اتّصال دارد . « واغون » و « شمندوفر » ، ساعتى يك مرتبه ذهاب و اياب مىنمايد . « آقا سيد يحيى » ، برادر « حاجى سيّد جواد » ، آنجا مغازه دارند . به « تلفون » اطلاع داده ، چاى حاضر باشد .
دو ساعت به غروب مانده ، رفتيم . سركار مقرّب الخاقان « حاجى نجف على خان » ، قونسل جنرال مصر ، به واسطهء كسالت مزاج و تغيير آب و هوا به « رمله » آمدهاند .
بسيار مرد « قاعدهدان » و پيرمرد « درستكار » ى است . از قوانين « علوم » و « رسوم »
هامش
( 1 ) . محله .