بناهاست . خيلى بلندتر از همهجاى شهر است . براى آنكه اگر تمام شهر سركشى كنند سراى سلطان سركوب است و با توپ مىتواند تمام اسلامبول را ويران كند .
بيست و چهار فوج قراول مخصوص در سراى همايونى است كه تمام شام و ناهار پخته مىخورند و فوقالعاده اعليحضرت سلطان از آنها توجه مىفرمايد . از درى كه نزديك مسجد مخصوص همايون است ، با درشكه وارد شديم . دم در ايستاديم .
رفتند خبر كردند . پس از جواب خبر پياده شده وارد شديم . جلو افتادند . ما را بردند به وزارت تشريفات . وزير تشريفات ابراهيم بك است . خيلى خوشسيما و متعارف است . اندام معتدل و ريش سياه مچهپى و سبيلهاى كلفت سربالائى دارد . ملايم و فصيح حرف مىزند . ( عثمانيها غالبا خوب حرف مىزنند ) كنار ميز دختر بزرگى كه رويش پر بود از كاغذ نوشته و ننوشته ، نشسته بود . اتاقهاى اجزايش هم در رديف اتاق خودش بود و معلوم بود كه آنها هم مشغول كارند . چند دفعه صدا كرد آمدند . ديدم كه دستشان كاغذ و كارهاى ناتمام است . معلوم است در كارهاى راجعهء به وزارت تشريفات آنجا هيچكس مداخلهاى ندارد ، جز اجزاى خودش ( خوشبحالش ) خيلى با فقير اظهار معقوليت كرد . بهقدرى متعارف بود كه مثل اين مىنمود كه چندين سالست با فقير آشنا است . قهوه و چاى صرف شد . سبب مأموريت سؤال كرد . گفتم پيشخدمتباشى را كه اسمش ( امينبك ) است خواست . آمد . او را به فقير ، فقير را به او معرفى كرد . باهم برخاستيم . باز درشكه سوار شده مدتها در باغها و خيابانها و حصارها ، رانديم تا رسيديم به آن عمارتى كه اعليحضرت امپراطور آلمان را منزل داده بودند و حالا هم براى اقامت همايونى معين كردهاند . عمارت خيلى مفصل و مزينى است . زينتش از زينت عمارات امپراطورها كه ديديم ، زيادتر است . مرتبهء بالايش تمام متعلق به راحت ذات همايون است . اتاقهاى پائين را با زحمت زياد براى ملتزمين معين كرده ، كارت چسباندم . چند نفرى را هم [ كه ] زياد آمدند . در عمارت ديگر كه مشرف به درياست و با درشكه تا اين عمارت ده دقيقه راه است ، جا داديم . تا اين كارها تمام شد ، يك ساعت و نيم به غروب آفتاب مانده بود به سفارت مراجعت كرديم .
در مراجعت ما را از محلهء فرنگىها و كوچه و خيابانهاى خوب عبور دادند كه آنها هم بسيار كثيف بود . باز هم كوچههاى تهران خيلى بهتر از اينها است . فقط اين
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 325
مساهمون: على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
ص٣٢٥