چينىسازى كارخانه ( سور ) مىگويندش پياده شديم . بسيار كارخانهء بزرگى است . با دست و چرخهاى كوچك پائى و غيره مشغول هستند . به همهء اتاقها و كورهها رفته بيرون آمده سوار شده يكى دو ساعت با كالسكه راه رفتيم تا رسيديم به عمارت و باغات ( ورساى ) كه پادشاهان قديم فرانسه آنجاها را ساخته و در آنجاها منزل داشتهاند . عمارات و باغات و حوضها و فوارههاى اين عمارت از هر حيث معروف دنيا است . بينى بين اللّه جاهاى غريبى است . اعليحضرت شاه بهقدر نيمساعت راحت كرده از گالارى بزرگ آن عمارت كه پردههاى صورت بزرگ تاريخى فرانسه در آنجا است ، عبور كرده همه در سفرهخانه به ناهار حاضر شديم . وزراء و بعضى از صاحبمنصبان فرانسه هم حاضر بودند . ناهارى در كمال تجمل صرف شد . بعد از ناهار سوار شده قدرى در باغ سواره گشت كرده همهجا با كالسكه آمديم منزل . خيلى جاهاى تماشائى كه مىبايست در سفرنامه نوشته شود ، امروز ديديم . ولى افسوس كه منافق صبحى طورى چرتمان را پاره كرده بود كه واقعا تا غروب آفتاب به هرجا كه نگاه مىكرديم مثل آن بود كه به ديوار صاف بدون تعجب نگاه مىكنيم . شام در منزل صرف كرده بعد از شام با نواب موثق الدوله از شدت دلتنگى درشكه نشسته رفتيم به قهوهخانه و رستران ( آرمانويل ) كه اوّل بادبالن است و واقعا جاى خوبى است . جمعيت زيادى بود . پس از صرف چاى منزل آمده خوابيديم . از قول روزنامهها مىگفتند كه امروز صبح به امپراطور آلمان و پادشاه صربستان هم سوءقصدى كرده بودند و خطا شده است .
چه روز خوبى بوده است براى آنها كه جان به سلامتى بردهاند و چه روز بدى بوده براى آنها كه تيرشان خطا شده است .
در
پاريس - روز جمعه ششم ( 6 ) : صبح همه لباس رسمى پوشيده درب عمارت اعليحضرت شاه حاضر شديم . درشكهها حاضر شد . اعليحضرت شاه و حضرت صدر اعظم و جناب وزير دربار و مهماندارها در كالسكهء اول نشسته ، ديگران مثل هميشه سوار شده با سوار و پليس زياد كه همه ( وليسيپ ) سوار بوده همراه كالسكهها بودند . از خيابان ( شانزليزه ) عبور كرده رو به ( ونسن ) كه در آنجا براى تماشاى قشون و غيره مهمان وزير جنگ فرانسه بوديم . ( ونسن ) با درشكهء اسبى سهربع ساعت راه بود . از شهر خيلى خارج شديم . صحراى وسيعى خوش
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 242
مساهمون: على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
ص٢٤٢