بزرگى است . ديوارها و قاب صورتها و اسباب چراغ و مبلش تمام سفيد است .
هركس صندلى خودش را پيدا كرده نزديكش ايستاده از سرتيپان نظامى و وزراء و شاهزادگان و خانمهاى نديمهء علياحضرت امپراطريس سيصد نفر در سر ميز حاضر شدند . تماما با لباس رسمى و هركدام هم يك نفر پيشخدمت قرمزپوش در پشت سر اعليحضرت شاه دست علياحضرت امپراطريس روس را گرفته داخل اتاق شدند . بعد اعليحضرت امپراطور روس دست علياحضرت ملكهء نويان كه دختردائى اعليحضرت امپراطور است و به ديدن ايشان آمده ، گرفته وارد مجلس شد [ ند ] . در سر ميز نشستند . اعليحضرت شاه در دست راست امپراطريس و اعليحضرت امپراطور در دست چپش نشست . پس از نشستن مرخص كردند . همه نشستند . خيلى تعجب كردم وقتى ديدم وزير تشريفات اعليحضرت امپراطور روبروى علياحضرت امپراطريس نشست و حضرت صدر اعظم زير دست ايشيك آقاسىباشى نشست و حال آنكه مهمان بود . يكى از چيزهاى تماشائى ، وزير دربار علياحضرت امپراطريس است كه زنى است بلندقد و كلفتاندام و سنش از پنجاه سال گذشته . موهاى سرش غالبا سفيد است . عينك سياه مىزند . از غالب دول نشانهاى زنانهء اول دارد و ( دامرنر ) يعنى نديمهها كه همه از شاهزادگان و انجاب « 1 » روسيه هستند و تمام خدمه زنانه ، اختيارشان با اين زن است . فوقالعاده متشخص و موقر است . تمام وزرا و رجال دربارى از او مىترسند و خيلى احترامش مىكنند . غالب معتبرين مردانه از او حساب مىبرند و دستش را مىبوسند . خلاصه شامى در نهايت عظمت و رسميت و تشريفات صرف شده ، مجلس بهم خورد . همانطور كه اوّل آمده بوديم به كار راهآهن مراجعت كرده به كالسكه نشسته به پطرزبورغ آمديم . نواب موثق الدوله كه منزلشان در عمارت است امشب به منزل فقير آمده همانجا خوابيده صبح رفتند .
پطرزبورغ - روز پنجشنبه بيست و يكم ( 21 ) : صبح همه با لباس رسمى در عمارت ( ارميتاژ ) حاضر شده در معيّت ركاب همايون به گار رفته از آنجا با كالسكه راهآهن رفتيم به اردوى ( كراسنى سيل ) كه بيست و پنجهزار نفر سرباز و سواره و توپخانهء گارد مخصوص خود اعليحضرت امپراطور هميشه آنجا اردو دارند .
هامش
( 1 ) - انجاب يعنى نجبا