نيماندام مرتفع است و از مجراى مخصوص اتصالا آب در آن ظرف ريخته و شسته مىشود . مىگفت عيبى كه دارد اينست كه هركس براى رفع حاجت آنجا بايستد ناچار سر تا سينهء يكديگر را مىبينند . اينكه كنت ديده بود اينطور بود . شايد طرح ديگر هم داشته باشد . از براى زنها جداست . يعنى زن و مرد در يك جا نمىروند و همانطور كه بيرون اين برجهاى كوچك موقع چسباندن اعلان متاع است در درون هم اعلانات دواهاى كوفت و سوزنك است و ساير اين قبيل امراض است . در بعضى از جاها از دواخانهء عمومى خيراتى بطرى دوا و آبدزدكهاى خيل تميز پاك مىگذارند كه اگر كسى محتاج باشد معمول دارد . ( ميانهء خود و خدا ملاحظه بفرمائيد كه چقدر واضح بودن اينطور كارها بد است و چقدر حاكى بر بىعصمتى و شهوتپرستى اهل آن شهر است . ) خانهها و هتلهاى شهر پاريس غالبا از پنج مرتبه كمتر و از هشت مرتبه زيادتر نيست . مگر بعضى جاها كه اختصاصا بلند بسازند . در پاريس از كسى سؤال نكردم ولى [ در ] ( ورشاوى ) پرسيدم ادارهء حكومت شهرى كه وراى تمام ادارات است و هيچكس حق مداخله در آن ندارد از هر خانه و هر هتل سالى يك ماه كرايهاش را براى شوارع و اينكارهاى شهر مىگيرد . مثلا هتل اگر سالى دوازدههزار تومان كرايهاش باشد مجبورا بايد هزار تومانش را به ادارهء حكومت شهرى بدهد يا دكان همينطور و خانهاى كه اجارهاى نيست و صاحبش تويش نشسته در هر اول سال حكومت معمار مخصوص مىفرستد و تعيين مىكند كه اگر اين خانه كرايهاى بود ، سالى چقدر بود و يك قسمت از دوازده قسمت مبلغ آن را صاحبخانه با كمال رضايت مىدهد . و به بستههاى سيگار و سيگارت تمر مخصوصى است كه مىچسبانند و مبلغ خيلى جزئى مىگيرند . از اين قبيل چيزها كه هيچ نمايشى ندارد . ولى نان و گوشت و سوزاندنى كه كلّيهء مردم محتاج به آنها هستند هيچوقت قيمتش كم و زياد نمىشود . بلكه غالب سالها همان اداره دو برابر سه برابر مىخرد و به نصف و ثلث قيمت به مردم مىدهد و محل ضررش اين خردهكاريهاى بىنمايش است و در عوض آن يك قسمت از دوازده قسمت كرايهها كه مىگيرد ، در هر كوچه و خانه و هر هتل و هر مرتبه هشتم و نهم هروقت كه پيچ آب را باز كنند ، آب جارى كه از سه فرسنگى و چهار فرسنگى پاريس سرپوشيده مىآيد ، فوران دارد و هيچوقت يك سنگ كوچك در معابر
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
ص١٩٠