يونان در كتب خويش به اجمال يا تفصيل ذكر كردهاند و كتب متعدده در مناظر و مرايا نوشتهاند .
ولى خواص باطنى نور يا معروف حكماى سلف نبوده يا در كتب خود مندرج نساختهاند و نمىتوان گفت اهل مصر كه در علوم طبيعى مهارت داشتهاند از اثر باطنى نور و دخالت آن در تنميه « 1 » و تغذيهء آنها بىاطلاع بودهاند . بلكه بعضى از يونانيان در كتب خود ذكر و ثبت كردهاند اختلاف لونى را كه بعضى احجار و جواهرآلات از مجاورت متمادى آفتاب پيدا مىكنند و معماران رومهء قديم عمارات منقوشه را در سمت شمال مىساختهاند تا از اثر اشعهء آفتاب فاسد نشود . ولى [ در ] قرون متواليهء گذشته كه حقيقتا كسى از خواص باطنى نور مستحضر نبود ، بعضى از كيمياگران سيصد سال قبل از اين ملتفت شدند كه نقرهء راسب با نمك طعام به مجاورت اشعهء شمس اختلاف لون پيدا مىكند . صد سال قبل سئل [ دانشمند سوئدى ، شيل « 2 » ] نام حكيم طبيعى ثابت نمود كه پرتو آبى و بنفش آفتاب آن نقره را زودتر سياه مىكند . در آن ايام بسيارى از علما و عمال در تكميل تحصيل آثار نور در اجسام ادويه برآمده به خيال گرفتن عكس از اشياء برآمدند .
ولى اول كسى كه توانست عكس صورتى را بردارد نيپس « 3 » نام فرانسوى بود و او قير جده و جوهر اسطوخودوس را در صفحهء مس مفضض « 4 » مىكشيد « 5 » و هشت ساعت آن صفحه را در حجرهء مظلم مجاور نور عدسى اسبابى مىكرد و بعد با مخلوطى ديگر آن را مثبت و مىخشكانيد هر جاى روشن صورت صفحه پردهء حساس را مىخورد و جاى سياه و سايه به حالت خود باقى مىماند . نيپس پس از تجارب متكاثره به اشتراك داگر « 6 » در سنهء 1829 مسيحى اشكال را در صفحه نقره نمودار كرد و شعبهاى تازه در علوم طبيعى احداث شد و سى و هفت سال قبل از اين در لندن عكس روى كاغذ انداخته و تلبو « 7 » نام مخترع اين كاغذ با اين عمل صور معكوسه را به دست آورد . يعنى مواضع نورانى در كاغذ مظلم مىشده و مواضع مظلمه روشن مىنمود و اين
هامش
( 1 ) - تنميه يعنى نمودادن ، نشو و نمادادن ، افروختن آتش ، ( فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 1156 )
( 2 ) -Scheele( 3 ) -Nipce( 4 ) - مفضض يعنى نقرهاندود شده ، آب نقره دادن . ( فرهنگ معين . ج 4 ، ص 4274 . )
( 5 ) - قير جده همانBetume de judeeاست و مترجم ژوده ( يهوديه ) را با جده ( بندر مكه ) اشتباه كرده و منظور از جوهر اسطوخودوس همEssence de lavaqndeاست . از صفحهء مس استفاده نمىشده بلكه از صفحه قلع سود مىجستند .
( توضيح مصحح كتاب در پانويس ص 1446 )
( 6 ) -Daguerre( 7 ) -Talbot