مىكنند و همان شب در اين خيابان تا جايى كه سيمكش رفته بود ، چراغبرق داير شد . خيابان علاء الدوله و اسلامبول هم بعد از چند روز چراغ پيدا كرد . چند روز بعد عده زيادى عمله مشغول خراب كردن سمت شمال ميدان توپخانه كه محل اداره بلديه بود شدند و بلافاصله بناى زيادى مشغول بالا آوردن پى عمارت جديد گشتند . يكروز ديگر ديده شد در خيابان چراغبرق مشغول كندوكوب هستند و گاريهاى بلديه خاك مىبرند و شن مىآورند و ماشين غلطك ( لامينوار ) روى شنريزى در رفت و آمد است و مىخواهند اين خيابان را شوسه كنند . احيانا مأمورين صحى به دكانهاى آشپزى و كلهپزى و چلوكبابى و سلمانى و حمامها مىروند و دستوراتى راجع به پاكيزگى ظروف و كار و ابزار مىدهند و التزامهايى مىگيرند . چند روز بعد عدهاى مأمور بلدى در دكانهاى خيابانهاى لالهزار و علاء الدوله و ناصر خسرو افتاده متصرفين را ملتزم مىكنند كه در و پيكر دكان خود را به رنگ سبز درآورند و آنها را با زبان خارجه و حروف لاتين چيزهايى براى اعلان در پيشانى و پشت شيشههاى دكان نوشتهاند وادار مىكنند نوشتههاى خود را پاك كرده التزام بسپرند كه ديگر از اين آروقهاى بىجا نزنند و بر خلاف مليت اقدام نكنند . روزهاى جمعه بايد همه دكانها تعطيل باشد و يك مشت از اين مقررات .
سيد اين اقدامات تظاهراتى را با اقدام اساسى نيز كامل كرد و آن برقرارى عوارض بر بارهاى وارد شهر بود كه علاوه بر نواقل سابق بايد بپردازند . نظامنامهاى براى بلديه نوشت . در اين نظامنامه انتخاب رئيس بلديه با رئيس الوزراء بود . اگرچه عمر رياست وزراى سيد ضياء الدين كوتاهتر از آن شد كه اين مقدمات به نتيجه برسد ، ولى در هر حال سنگ اول بناى بلديه امروز بدست سيد ضياء الدين گذاشته شده است . . .
. . . بعد از سيد ضياء الدين چون بلديه عايدى نسبتا زيادى از عوارض جديد و نواقل قديم گيرش مىآمد كروكرى مىكرد . ساختمان نيمهكارهء بلديه را در شمال ميدان توپخانه تمام و كوچهها را به خرج مالكين سنگ فرش و خيابانها را به خرج بلديه شوسه كرد و در خيابانها و كوچهها چراغ برقى با سيمكشى و اثاثيه ناقص داير نمود . عده سپور نسبتا زياد شد و گذشته از خيابانها هر چند كوچه يكنفر مأمور تنظيف پيدا كرد كه با دوچرخههاى دستى زبيل خانهها را از كوچهها جمع مىكردند و در دوچرخههاى بلديه آنها را به خارج مىبردند . اجمالا تهران با همان استخوانبندى سابق و خيابانهاى تنگ از آن كثافت قديم بيرون آمد . همين كه رضا خان سردار سپه در اواسط 1302 رئيس الوزراء شد ، كار رنگ و روى ديگر گرفت . از اين تاريخ تا شهريورماه 1320 شمسى و استعفاى او از سلطنت هر كس رئيس شهردارى بود جز اجراى منويات او
سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 600
مساهمون: حسين شهيدى مازندرانى
ص٦٠٠